मराठी म्हणी
💁♀️२०० प्रेरणादायी मराठी म्हणी.
👉
1. अति तिथे माती - कोणत्याही गोष्टीचा अतिरेक नुकसान करतो.(Excess leads to ruin).
2. अंधारात शहाणा राजा - अडाणी लोकांमध्ये अर्धज्ञानीही शहाणा दिसतो.(A wise man among fools).
3. अश्वत्थाम्याला ठेच लागली - मोठ्या व्यक्तीला संकट येणे.(Even great people face difficulties).
4. अपेक्षा दुःखाचं कारण आहे - अपेक्षा ठेवली की दुःख होण्याची शक्यता जास्त.(Expectations lead to sorrow).
5. आंधळ्याच्या हाती काठी - गरज असलेल्या व्यक्तीला योग्य वस्तू मिळणे.Getting what is needed).
6. आंधळा मागतो एक डोळा, देव देतो दोन - कमी मागणाऱ्याला भरभरून मिळणे.(Getting more than asked).
7. अकलेचे तारे तोडणे - फाजील शहाणपणा करणे.(Acting overly smart).
8. अन्न हे पूर्णब्रह्म - अन्न हेच खरा देव आहे.(Food is God).
9. अती शहाणे त्याच्या अंगणी वाळूचे कणी - जास्त शहाणपण नुकसानकारक असतो.(Over-smartness leads to trouble).
10. उंटाच्या तोंडात जीऱ्याचे पाणी - गरजेच्या मानाने खूपच कमी.(Too little to satisfy the need).
11. ऊन पडलं म्हणताच भाकरी भाजली जात नाही - वेळ येण्यापूर्वी काम होत नाही.(Things happen at their time).
12. एखादा माशासाठी गळ टाकतो, दुसऱ्याला नदी सापडते - एखाद्याच्या छोट्या प्रयत्नांमुळे दुसऱ्याला मोठा फायदा होतो.(Small efforts benefit others greatly).
13. ओसरीचा पाऊस अंगणात पडतो - इतरांच्या चुका आपल्याला भोगाव्या लागतात.(Suffering from others' mistakes).
14. काजळाने डाग लागतो - वाईट संगतीमुळे प्रतिमा खराब होते.(Bad company ruins reputation).
15. काळ आला पण वेळ आली नाही - नाश होण्याची वेळ आली असताना थोडक्यात बचावणे.(A brief escape when it's time to perish)
16. कावळ्याच्या शापाने गायी मरत नाहीत - वाईट लोकांच्या बोलण्याने काही फरक पडत नाही.(Bad wishes have no power).
17. काळीज पिळवटणे - खूप दुःख होणे.(Feeling extreme sorrow).
18. कांदा खाल्ला तरी रडतो, न खाल्ला तरी रडतो - कोणत्याही परिस्थितीत दुःखच होणे.(Lose-lose situation).
19. केवळ गोड बोलणं म्हणजे चांगुलपणा नव्हे - वागणूक शब्दांपेक्षा महत्त्वाची असते.(Actions matter more than words).
20. कोणाचे तरी चुलीत तेल, कोणाचे तरी डोळ्यात पाणी - एका व्यक्तीच्या यशामुळे दुसरा दुःखी होतो.(One’s gain, another’s loss).
21. कोपरापर्यंत हात गेला तरी तोंडात घास नाही - खूप काम करूनही उपयोग नाही.(Hard work with no results).
22. कुरणात गायी जास्त, चारा कमी - गरजेपेक्षा संसाधने कमी असणे (More demand, less supply).
23. खाणाऱ्याला खळखळ, लढणाऱ्याला चाळचाळ - काम करणाऱ्यांवरच टीका होते.(Only active people face criticism).
24. खोटं बोल पण रेटून बोल - खोटं सांगून विश्वासार्ह वाटण्याचा प्रयत्न करणे.(Lie confidently to convince others).
25. खाईन तर तुपाशी नाहीतर उपाशी - चांगलं मिळालं तरच स्वीकारणं, नसेल तर नको.(All or nothing attitude).
26. खोल नदीला शांतता असते - ज्ञानवान किंवा सामर्थ्यवान माणूस शांत असतो.(Wise people are calm and composed).
27. खांद्यावरती शिर असलं तरी उपयोग नाही - मूर्ख माणसाला डोकं असूनही तो विचार करत नाही.(Having resources but not using them wisely).
28. गाढवाचं गोड बोलणं ऐकू नये - मूर्ख माणसांच्या गोड बोलण्यावर विश्वास ठेवू नये.(Don't trust sweet words of fools).
29. गाढवाचं गाणं कोणी ऐकत नाही - अयोग्य व्यक्तीच्या कामाचं कौतुक होत नाही.(Unworthy efforts go unnoticed).
30. गवताच्या तुलनेत कडूनिंब गोड वाटतो - खूप वाईट परिस्थितीत थोडं कमी वाईट चांगलं वाटतं.(Bad situations make less bad things seem good).
31. गुरुशिवाय ज्ञान नाही - शिकवणाऱ्याशिवाय ज्ञान मिळत नाही.(No knowledge without a teacher).
32. गाडी आली तेव्हा बैल हाकला - गरजेनुसार कृती करावी.(Act when it's needed).
33. घाई गडबडीत काम बिघडतं - घाईत काम केल्याने ते चुकते.(Haste makes waste).
34. घास मोठा की घशाचा आकार मोठा? - गरजेपेक्षा जास्त काम करण्याचा अट्टाहास.(Overreaching one's capacity).
35. घरचं लक्ष्मीचं मंदिर - घरचं समाधान हेच खरं सुख आहे.(Happiness at home is true wealth).
36. घरी पांडुरंग दारात रांगोळी - खूप सुख आणि समाधान.(Happiness and prosperity).
37. चोराला टोपी घालणं - दोषी व्यक्तीला दोषी ठरवणं.(Pointing out the guilty).
38. चोरीला सबब नको - चुकांकरता कारणं शोधू नयेत.(Don't justify mistakes).
39. चिंता करुन चिठ्ठ्या लिहिल्या तरी समस्या सुटत नाहीत - फक्त विचार करुन काही साध्य होत नाही.(Overthinking doesn't solve problems).
40. चुलीवर भांडी ठेवली तर खडखड होणारच - जिथे लोक असतील तिथे मतभेद होणारच.(Differences arise where people coexist).
41. चांगल्या माणसांची परीक्षा होते पण नाश होत नाही - चांगल्या व्यक्तींवर संकट येते पण ते टिकून राहतात.(Good people face challenges but don't fail).
42. छोटं तोंड मोठी बात - कमी क्षमता असून मोठ्या गोष्टी करणं.(Overpromising without capability).
43. ज्याचं काम त्यालाच शोभतं - प्रत्येकानं आपापलं काम केलं पाहिजे.(Everyone should do their own work).
44. ज्याचं त्याचं सुख वाटून घ्यावं - आपलं समाधान इतरांबरोबर वाटावं.(Share happiness with others).
45. जशास तसं - वागणं जसं असेल तसंच उत्तर मिळेल.(Tit for tat).
46. जागल्या गड्याच्या घरात चोर जात नाही - सतर्क माणसाला नुकसान होत नाही.(Alertness prevents losses).
47. झाकली मूठ सव्वालाखाची - गुप्त गोष्ट मौल्यवान वाटते.(Hidden things seem precious).
48. झाड फळांनी झुकतं - यशस्वी व्यक्ती विनम्र असते.(Successful people remain humble).
49. झाडाला झोका, माणसाला धक्का - लहान कारणं मोठं नुकसान करतात.(Small mistakes can lead to big losses).
50. टाकीला पाणी कमी, आणि विहिरीला तडजोड नाही - एका ठिकाणी कमी तर दुसऱ्या ठिकाणी जास्त.(Inequality in distribution).
51. टोपी कुणाच्या डोक्यावर ठेवावी ते कळत नाही - योग्य व्यक्ती निवडणं कठीण जातं.(Hard to find the right person).
52. टाळी एका हाताने वाजत नाही - वाद नेहमी दोघांच्या चुकीमुळे होतो.(Disputes require two parties).
53. टिळक लावला म्हणजे ब्राह्मण होत नाही - फक्त बाह्य गोष्टींनी व्यक्ती महान होत नाही.(Appearance doesn’t define greatness).
54. टोकावर गेल्यावर खालीच यावं लागतं - यशाच्या शिखरावरही नम्र राहावं.(Stay humble even at the top).
55. ठेविले अनंते तैसेची राहावे - परिस्थिती स्वीकारावी.(Accept things as they are).
56. ठेविले तेव्हा पाणी, प्यावे तेव्हा दूध - वेळेवर योग्य कृती करावी(Act appropriately at the right time).
57. ठिकाणावर पाणी सापडतं - योग्य जागी प्रयत्न केल्यास यश मिळतं.(Efforts in the right place yield results).
58. ठेच लागल्याशिवाय माणूस सावध होत नाही - संकट आल्यानंतरच सावधगिरी बाळगली जाते.(Experience teaches caution).
59. ठगाला कोंबड्याचा सापळा दाखवू नये - कपटी माणसाला लुबाडायला संधी देऊ नये (Don’t tempt a cunning person).
60. डोंगर पोखरून उंदीर निघाला - खूप कष्ट करून फार कमी यश मिळणं.(Big efforts, small results).
61. डोक्यावरुन पाणी गेलं - परिस्थिती हाताबाहेर जाणं.(Situation getting out of control).
62. डोक्यावर आसूड पडला तरी पाय हालले नाहीत - संकटातही प्रयत्न न करणं.(Not acting even under pressure).
63. डोंगराएवढं दुःख, डोक्यावरच्या केसाएवढं सुख - दुःख जास्त आणि सुख खूप कमी असणं.(More sorrow than joy).
64. तरूवरची फुलं झाडालाच शोभून दिसतात - चांगल्या गोष्टी योग्य ठिकाणीच शोभतात.(Good things belong in the right place).
65. तराजू दोन्ही बाजूने सारखा हवा - न्याय सर्वांसाठी समान असावा.(Justice should be fair).
66. तार असावी तर गाणं लागतं - कौशल्यासोबत प्रयत्नही आवश्यक आहेत.(Efforts are necessary for success).
67. तुला पाहून भुताची आठवण झाली - वाईट गोष्टींची आठवण होणं.(A reminder of bad memories).
68. तळं सुकलं की मासे मेलेच - आधार हरवल्यावर टिकणं कठीण होतं.(Losing support leads to downfall).
69. थोडं वाचलं म्हणजे शहाणं होत नाही - थोडं शिकून माणूस ज्ञानी होत नाही.(Little knowledge is not enough).
70. थेंबा थेंबानी तळे भरतं - छोट्या गोष्टींचा मोठा परिणाम होतो.(Small efforts lead to big achievements).
71. थोडं ऐकून खूप समजावं - कमी शब्दांतूनही बोध घ्यावा.(Understand more from less).
72. थोर लोकांच्या सहवासाने चांगलं होतं - चांगल्या व्यक्तींची संगत फायद्याची असते.(Good company benefits).
73. थेंब थेंब झेलला तरच तुंबं भरतं - सातत्याने प्रयत्न केल्यास यश मिळतं.(Consistency leads to success).
74. दाराबाहेर उभा, आणि घरातलं गणित करतो - परिस्थिती पूर्ण कळण्याआधीच मत बनवणं.(Judging without full knowledge).
75. दगड मारावा पण शब्द मारू नये - शब्दांनी दुखावणं टाळावं.(Avoid hurting with harsh words).
76. दगड हलतो पण सवय बदलत नाही - सवयी बदलणं कठीण असतं.(Habits are hard to change).
77. दुधावरची साय, तीच पहिल्यांदा गाय - चांगल्या गोष्टींवर पहिले हक्क महत्त्वाच्यांचा असतो.(The best things are reserved for the deserving).
78. धनी झाला म्हणून पायरी लाथाडू नये - यश मिळाल्यावर मुळं विसरू नयेत.(Don’t forget your roots after success).
79. धीर धरला की उंच झाडही वाकतं - संयमाने कठीण गोष्टीही सोप्या होतात.(Patience achieves difficult goals).
80. धडपडणारं झाडं फळं धरतं - प्रयत्न करणाऱ्यालाच यश मिळतं.(Success comes to those who try).
81. धावताना साखर लागली तरी खायला थांबायचं नाही - यशाच्या वाटेत लहान अडथळ्यांकडे लक्ष देऊ नका.(Don’t let minor distractions stop progress).
82. धुकं गेलं की पर्वत दिसतो - वेळ गेल्यावर सत्य स्पष्ट होतं.(Truth becomes clear over time).
83. नाचता येईना अंगण वाकडं - स्वतःच्या चुका दुसऱ्यांवर ढकलणं.(Blaming others for your shortcomings).
84. नदी कधी आपल्या पाण्याचं कौतुक करत नाही - महान लोक स्वतःची स्तुती करत नाहीत.(Great people don’t boast).
85. नाव मोठं लक्षण छोटं - मोठ्या अपेक्षांना खालचा दर्जा असणं.(Big name but poor quality).
86. नको तेवढं वाकून नमस्कार केल्यास मान मोडते - गरजेपलीकडे नम्रता अपमानकारक ठरते.(Excess humility leads to disrespect).
87. पेरलं तेच उगवतं - केलेल्या कृत्यांनुसार फळ मिळतं.(You reap what you sow).
88. पाटावरची पाणी धरणं सोपं नाही - कठीण गोष्टी साध्य करणं अवघड आहे.(Difficult tasks are challenging).
89. पाठीमागून खंजीर खुपसणे - विश्वासघात करणं.(Betraying someone).
90. पाय मोजून घ्यावा आणि चादर ओढावी - आपल्या ऐपतीप्रमाणे वागावं.(Live within your means).
91. पावसाळ्यात पाय ठेवला की चिखल लागणारच - परिस्थितीमुळे अडचणी अपरिहार्य असतात.(Problems are inevitable in certain situations).
92. पाण्यात राहायचं तर माशांशी वैर करू नये - जिथे राहायचं तिथे मतभेद टाळावेत.(Avoid disputes where you live).
93. पाहुण्याला तीन दिवसांनी कंटाळा येतो - अतीथी सत्कार मर्यादित ठेवावा.(Guests are best in moderation).
94. पाखराला घरटं हवं, माणसाला सहारा हवा - प्रत्येकाला आधार हवा असतो.(Everyone needs support).
95. पाच बोटं सारखी नसतात - सर्व लोक सारखे नसतात.(People are different).
96. फुकटचं सुख टिकलं नाही, आणि दुःख फुकटचं आलं नाही - मिळालेलं सुख टिकत नाही, आणि दुःख नेहमी कारणानेच येतं.(Suffering has reasons, and free joy doesn’t last).
97. फळ झाडाला लागतं तेव्हा झाडावर दगड पडतात - यशस्वी लोकांवरच टीका होते.(Successful people are often criticized).
98. फाटकं झाकण्यासाठी शाल घेऊ नये - छोट्या चुकांवर मोठा तोडगा शोधू नये.(Don’t overreact to minor issues).
99. फुंकलेले दूध गार असते - एकदा नुकसान झालं की माणूस सावध होतो.(Once bitten, twice shy).
100. फुकट मिळालं ते सोपं वाटतं - मेहनतीशिवाय मिळालेल्या गोष्टीचं महत्त्व कमी असतं.(Things gained without effort are undervalued).
101. बैल गेल्यावर झोपडी बांधली - वेळ निघून गेल्यावर कृती करणं.(Acting too late).
102. बैल पाहावा लागेल तरट्याचा, माणूस पाहावा लागेल पराक्रमाचा - लोकांचं कौतुक त्यांच्या गुणांवर करावं (Judge by quality, not appearance).
103. बुडत्याला काठीचा आधार - संकटात आधार शोधणं.(Seeking help in difficult times).
104. बाभळीला फुलं आली तरी ती सुगंधी होत नाहीत - गुण नसलेल्यांमध्ये बाह्य बदलांना महत्त्व नाही.(External changes don’t alter inherent flaws).
105. बोंडफोड्या माणूस घरात नको - भांडखोर माणूस संकट घडवतो.(Avoid quarrelsome people).
106. भाजलेली कडधान्यं पुन्हा उगवत नाहीत - संधी एकदाच मिळते, ती पुन्हा येत नाही.(Opportunities don’t come again).
107. भले कुणाचं तरी, आणि हसू दुसऱ्याचं - दुसऱ्याच्या फायद्यावर लोक कौतुक करत नाहीत.(People mock rather than appreciate others’ success).
108. भुईसपाट होईपर्यंत डोकं उचलायचं नाही - पूर्ण पराभव होईपर्यंत शांत राहणं.(Remaining silent till disaster strikes).
109. भूक लागल्याशिवाय पोट भरत नाही - प्रयत्नाशिवाय यश मिळत नाही.(Effort is required to achieve success).
110. माणूस ओळखायला वेळ लागतो - लोकांचं खरं रूप समजायला वेळ लागतो.(It takes time to understand people).
111. माणूस पडल्याशिवाय शिकत नाही - चुका केल्यावरच माणूस सुधारतो.(Mistakes teach valuable lessons).
112. माझं घर जळतंय आणि तो विजेचा खेळ बघतोय - संकटात मदत न मिळणं.(No help in difficult times).
113. मुलगी शिकली तर घर सुधारतते - शिक्षणाने कुटुंबाचा विकास होतो.(Education uplifts the family).
114. माणूस मरतो पण नाव जगतं - माणसाचं चांगलं काम अजरामर होतं.(Good deeds live on after death).
115. रांग लागते ती गोड बोलण्याला - गोड बोलणाऱ्या लोकांकडे सर्वजण आकर्षित होतात.(Kind words attract people).
116. रेशमी दोरीने गळा आवळणे - गोड बोलून फसवणं.(Deceiving with sweet words).
117. रुसवा तो तिखट, पण नुसता रुसवा तो मधाळ - लहान राग प्रेमाचा भाग असतो.(Small disagreements are part of affection).
118. रक्ताचं पाणी होत नाही - नात्यांचा गहिरा संबंध तुटत नाही.(Blood relations remain strong).
119. लग्न झालं की माकडाचं हरण होतं - जबाबदारी घेतल्यावर माणूस गंभीर होतो.(Responsibility brings maturity).
120. लहान तोंडी मोठा घास नको - आपली कुवत नसताना मोठ्या अपेक्षा ठेवू नयेत.(Don’t aim beyond your capacity).
121. लोखंड तापलं असताना त्यावर आघात करावा - योग्य वेळ आल्यावर कृती करावी.(Act at the right time).
122. लाटेवर स्वार होऊन धैर्य दाखवता येत नाही - सोप्या मार्गाने यश मिळत नाही.(True courage isn’t shown in easy times).
123. लहान मुलं म्हणजे देवा घरची फुलं - मुलं निरागस असतात.(Children are pure and innocent).
124. वाढणारं झाड कापू नये - वाढती प्रगती थांबवू नये.(Don’t hinder progress).
125. वादळ आलं की झाडं झुकतात - संकटात लवचिकपणे वागावं.(Adapt in tough situations).
126. वाघाच्या जबड्यात हात घालणं - मोठ्या धोक्याला सामोरं जाणं.(Facing great danger).
127. विठ्ठलाच्या दारी दरी नाही - देवाच्या दरबारी सर्व समान असतात.(All are equal in God’s eyes).
128. विषारी फळं कधी गोड लागत नाहीत - वाईट कृत्याचं फळ चांगलं नसतं.(Bad deeds don’t yield good results).
129. शहाण्याला शब्दांचा मार लागतो - सुज्ञ माणसाला नुसत्या शब्दांमुळेही धडा मिळतो.(Wise people learn from words alone).
130. शंभर म्हशींवर दोन चार वाघ जास्त भारी - ताकदीचा माणूस संख्येने कमी असला तरी मजबूत असतो (Quality matters over quantity).
131. शांत नदी खोल असते - मितभाषी माणसं विचारशील असतात.(Quiet people are often deep thinkers).
132. सकाळचं आभाळ पाहून संध्याकाळचा अंदाज येतो - सुरुवात पाहून शेवटाचा अंदाज येतो.(Beginnings often predict the end).
133. संधीसाधू माणसाला मदत करु नये - फायद्यासाठीच जवळ येणाऱ्या लोकांपासून दूर राहावं.(Avoid opportunistic people).
134. साप सुद्धा मेला पाहिजे आणि काठीही वाचली पाहिजे – शहानपणानं समस्येवर तोडगा काढावा.(Solve problems wisely).
135. सावत्र आई कधीच खरी आई होत नाही - तात्पुरती व्यवस्था कायमस्वरूपी समाधान देत नाही.(Temporary solutions aren’t permanent).
136. सत्य कधी झाकलं जात नाही - खऱ्या गोष्टी उघड होतातच.(Truth always comes out).
137. सुरुवात चांगली झाली तर शेवट चांगला होतो - चांगल्या सुरुवातीला यशाची शक्यता असते.(Good beginnings lead to good endings).
138. सोपं वाटतं ते नेहमी खोटं असतं - सोप्प्या गोष्टी नेहमीच खरी नसतात.(Easy things are often misleading).
139. संपत्ती माणसाला बदलते - पैसा मिळाल्यावर लोक वागणूक बदलतात.(Wealth changes people).
140. साखर घालून औषध देणं - कठोर सत्य गोड शब्दांत सांगणं.(Conveying harsh truths gently).
141. हत्ती गेल्यानंतर शेपटीला गाठ बांधणं - वेळ निघून गेल्यावर उपाय शोधणं.(Acting after it’s too late).
142. हजार मित्र असूनही एक शत्रू जड पडतो - शत्रूचा त्रास नेहमी जास्त होतो.(An enemy always feels heavier than friends).
143. हात धुवून मागे लागणं - सतत त्रास देणं.(Constantly troubling someone).
144. एक खोटं बोलून हजार खोटं बोलावं लागतं - खोटं बोलल्याने ते लपवायला अधिक खोटं बोलावं लागतं.(A lie leads to many lies).
145. एका भुकेला चार डोळे - अडचणीतल्या माणसाला जास्त गरज असते.(People in need become extra alert).
146. एक फुलाची फुलबाग होत नाही - एकट्याने मोठं काम करता येत नाही.(Teamwork is essential).
147. एक चंद्र हजार ताऱ्यांपेक्षा उजळतो - गुणवत्तेला नेहमीच महत्त्व असतं.(Quality outshines quantity).
148. एक पायरी चढल्याशिवाय दुसरी पायरी चढता येत नाही - प्रगती हळूहळूच होते.(Progress happens step by step).
149. एक हात दुसऱ्याला मदत करतो - सहकार्याने काम सोपं होतं.(Teamwork makes tasks easier).
150. ओंजळीतलं पाणी झऱ्याचं मानू नये - थोड्या गोष्टी मोठ्या मानू नयेत.(Don’t overvalue small things).
151. ओठांवर हसू आणि मनात विष - वरून गोड पण आतून वाईट.(Deceptive sweetness).
152. ओळख न पटलेल्या वाघासमोर जायचं नसतं - धोका ओळखल्याशिवाय कृती करू नका.(Act only after assessing the risk).
153. कष्टाला पर्याय नसतो - मेहनतीला पर्याय मिळत नाही.(There’s no substitute for hard work).
154. कळतं पण वळत नाही - समजूनही कृती केली जात नाही.(Understanding but not acting on it).
155. काढता पाय घेणं - जबाबदारी टाळणं.(Avoiding responsibility).
156. कटू औषधच उपयोगी पडतं - कठोर सत्यच उपयुक्त ठरतं.(Harsh truths are often beneficial).
157. काळजीने माणूस अशक्त होतो - जास्त काळजी नुकसानच करते.(Overthinking weakens a person).
158. कागदावरचं सिंहासन मिळत नाही - केवळ योजना यशस्वी होत नाहीत.(Plans alone don’t lead to success).
159. काम जिथं होते तिथं खोटंही असतं - कामाच्या ठिकाणी चुका अपरिहार्य असतात.(Mistakes happen where work is done).
160. काम झालं की फाटकं बांधणं - गरज संपली की दुर्लक्ष होणं.(Being ignored after being used).
161. कामचोराला चूक सापडते - काम न करणाऱ्या माणसाला नेहमी अडचणी वाटतात.(Lazy people find faults in everything).
162. कोल्ह्याच्या शेपटीतून वाघ होत नाही - लबाडपणा माणसाला ताकदवान बनवत नाही.(Cunning doesn’t equal strength).
163. कोळशावर हात ठेवला तर हात काळा होतो - वाईट गोष्टींचा परिणाम नेहमी वाईटच होतो.(Bad things always have bad consequences).
164. कोंबडा आरवल्याशिवाय पहाट होत नाही - योग्य वेळी योग्य कृती गरजेची असते.(Timely actions are crucial).
165. खाणं तोंडाला आणि मारणं ढुंगणाला - शिक्षा चुकीच्या व्यक्तीला होते.(Punishment doesn’t always hit the right target).
166. खिसा रिकामा पण गप्पा मोठ्या - साधन नसताना मोठ्या गोष्टी बोलणं.(Big talks with no means).
167. गजाल लहान असली तरी ती धारदार असते - छोट्या गोष्टींतही ताकद असते.(Even small things can be powerful).
168. गवतातला साप ओळखायला हवा - धोका लवकर ओळखावा.(Identify danger early).
169. गुणी माणसाचा कधी अपमान करू नये - चांगल्या व्यक्तींशी वाईट वागू नका.(Respect good people).
170. घास तोंडात गेला पण पचला नाही - यश जवळ आलं असताना अपयशी होणं.(Failure even after nearing success).
171. घोडा घसरला की त्याला झटका देऊ नये - अडचणीतल्या व्यक्तीला अधिक त्रास देऊ नका.(Don’t trouble those already struggling).
172. चोराच्या मनात चांदणे - अपराधी व्यक्ती सतत घाबरलेली असते.(The guilty are always afraid).
173. चांगलं बीज चांगलं फळ देतं - चांगली कृती चांगलं फळ देते.(Good deeds yield good results).
174. आधी केले ते आधी मिळेल - पहिल्या केलेल्या गोष्टीचं फळ आधी मिळतं.(Earlier efforts yield earlier results).
175. आळस हे दुर्भाग्याचं मूळ आहे - आळस केल्याने यश मिळत नाही.(Laziness is the root of failure).
176. आधी घाम गाळा, मग नाव ठेवा - मेहनत केल्याशिवाय नाव कमावता येत नाही.(You need to work hard to earn respect).
177. आंधळं भिकारी आणि स्वप्नात पळवतो पोहे - स्थितीला सोडून मोठ्या स्वप्नात रमणं.(Dreaming big without any resources).
178. उगाच कुत्र्यावर डाफरण्याने वाघ होत नाही -फुकट धमक्या देऊन मोठं होता येत नाही.(False threats don’t make you powerful).
179. ऊन पाहूनच वाळू टाकावी - संधी ओळखून निर्णय घ्यावा.(Take action at the right time).
180. उजेडात वाघाचे डरकाळी द्याव्यात - संकटाच्या वेळेस धैर्य दाखवावं.(Show courage in tough times).
181. ऊस गोड असला तरी टोक कडू असतं - चांगल्या गोष्टींचा शेवट कधी कठीणच होतो.(Even sweet things can end bitterly).
182. ओळख नसलेल्या पायरीवर चढू नये - न ओळखलेल्या गोष्टींवर विश्वास ठेवू नये.(Don’t trust the unknown).
183. कडू औषध उपयुक्त असतं - कटू गोष्टीही कधी फायद्याच्या ठरतात (Bitter truths can be beneficial).
184. काळ्या कुत्र्याला दात नसतात - वाईट गोष्टी काही वेळा निरुपयोगी असतात.(Evil isn’t always harmful).
185. काळ आलाच तर सावली सोडते - संकटात सगळी साथ सोडतात.(In trouble, even allies leave).
186. गरजवंताला प्रत्येक गोष्ट उपयुक्त वाटते - गरज असलेल्या माणसाला सगळं उपयोगाचं वाटतं.(Need makes everything valuable).
187. घड्याळाकडे पाहून पाणी उकळत नाही - घाईने काम होत नाही.(Patience is necessary for results).
188. चुलीतलं लाकूड आणि शेजारी फक्त गरजेपुरतं उपयोगी - काही गोष्टी फक्त उपयोगापुरत्या असतात.(Some things are only for temporary use).
189. चोरांना पकडण्यासाठी चोराचं डोकं लागतं - समस्या सोडवण्यासाठी तसंच ज्ञान लागतं.(It takes wit to solve challenges).
190. चांगलं काम जिथं होतं तिथं विरोध होतोच - चांगल्या गोष्टींना अडथळे येतात.(Good work often faces challenges).
191. छोट्या झाडालाही झुळूक धक्का देऊ शकते - कमजोर माणसाला लहान संकट त्रास देऊ शकतं.(Small problems can trouble weak people).
192. ज्याचं पोट भरलं तो दुसऱ्याचा विचार करत नाही - स्वतः सुखी माणूस इतरांचं दु:ख पाहत नाही.(The satisfied ignore the suffering).
193. जिथं डोळा लागतो तिथं स्वप्न येतं - ज्यांचं मन गुंततं, त्यांना तिथंच यश मिळतं.(You succeed where you’re focused).
194. जास्त विचार केल्याने गोंधळ होतो - अति विचार केल्याने निर्णय घ्यायला त्रास होतो.(Overthinking complicates decisions).
195. झाडाला पाणी घातलं की ते फळ देतं - योग्य कष्ट केल्याने फळ मिळतं.(Effort leads to rewards).
196. ताठ झाड वादळात तुटतं - गर्विष्ठ लोक संकटात टिकत नाहीत.(Arrogant people can’t withstand challenges).
197. तीळ तीळ साठवून तेल तयार होतं - लहान प्रयत्नांनी मोठं यश मिळतं.(Small efforts lead to big success).
198. थोडं तेल पण जास्त उजेड - कमी साधनांमधूनही चांगलं काम करणं.(Doing great with limited resources).
199. दार ठोठावल्याशिवाय उघडत नाही - प्रयत्नाशिवाय यश मिळत नाही.(Success comes with effort).
200. दुष्काळात तेरावा महिना - अडचणीच्या वेळेस अधिक संकट येणं.(More problems during tough times).
👍🙏🙏🙏🙏👌
भाग 2
💁♀️म्हणी व त्यांचे अर्थ.
(१) अडला हरी गाढवाचे पाय धरी - एखादया बुद्धिमान, सज्जन माणसाला देखील अडचणीच्या वेळी मूर्ख, दुर्जन माणसाची विनवणी करावी लागते.
(२) अति तेथे माती- कोणत्याही गोष्टीचा अतिरेक हा शेवटी नुकसानकारक ठरतो.
(३) अति शहाणा त्याचा बैल रिकामा - जो मनुष्य फार शहाणपणा करायला जातो, त्याचे मुळीच काम होत नाही.
(४) असतील शिते तर जमतील भुते - एखादया माणसाकडून फायदा होणार असला की त्याच्याभोवती माणसे गोळा होतात.
(५) आगीतून फुफाट्यात - एका संकटातून बचावणे व दुसऱ्या संकटात सापडणे.
(६) आधी पोटोबा मग विठोबा - प्रथम पोटाची सोय पाहावी; नंतर देवधर्म, परमार्थ करावा.
(७) आपलेच दात, आपलेच ओठ - आपल्याच माणसाने चूक केल्यामुळे अडचणीची स्थिती निर्माण होणे.
(८) आयत्या बिळावर नागोबा - एखाद्याने स्वतः करिता केलेल्या गोष्टीचा दुसऱ्याने आयता फायदा घेण्याची वृत्ती असणे.
(९) आंधळं दळतं, कुत्रं पीठ खातं - एकाने काम करावे आणि दुसऱ्याने त्याचा फायदा घ्यावा.
(१०) आंधळा मागतो एक डोळा, देव देतो दोन डोळे - अपेक्षेपेक्षा जास्त फायदा होणे.
(११) इकडे आड, तिकडे विहीर - दोन्ही बाजूंनी सारखीच अडचणीची स्थिती.
(१२) उचलली जीभ लावली टाळ्याला - विचार न करता बोलणे.
(१३) उतावळा नवरा गुडघ्याला बाशिंग -अतिशय उतावळेपणाने मूर्खासारखे वर्तन करणे.
(१४) उथळ पाण्याला खळखळाट फार - अंगी थोडासा गुण असणाऱ्या माणसाने जास्त बढाई मारणे.
(१५) उंदराला मांजर साक्ष - ज्याचा एखादया गोष्टीत हितसंबंध आहे, त्याला त्या गोष्टीबद्दल विचारणे व्यर्थ ठरणे.
(१६) एक ना धड भाराभर चिंध्या - कोणतेही एक काम पूर्ण न करता अनेक कामे एकामागून एक करायला घेणे.
(१७) ऐकावे जनाचे करावे मनाचे - सगळ्यांचा विचार घेऊन जे स्वतःला पटेल तेच करावे.
(१८) काखेत कळसा गावाला वळसा - भान नसल्याने जवळच असलेली वस्तू शोधण्यास दूर जाणे.
(१९) कानामागून आली आणि तिखट झाली - मागून येऊन वरचढ होणे.
(२०) कामापुरता मामा - काम करून घेताना गोड बोलणे आणि काम झाले की त्याला विसरून जायचे.
(२१) कोल्हा काकडीला राजी - क्षुद्र माणसे क्षुद्र गोष्टींनीही खूश होतात.
(२२) कोळसा उगाळावा तितका काळाच - वाईट गोष्टीबाबत कितीही ऊहापोह केला, तरी ती वाईटच ठरते.
(२३) खाण तशी माती - आईबापांप्रमाणे त्यांची मुले निपजणे.
(२४) गर्जेल तो पडेल काय - केवळ बडबड करणाऱ्या माणसाकडून काहीही घडत नाही.
(२५) गरज सरो, वैदय मरो - एखाद्या माणसाची आपल्याला गरज असेपर्यंत त्याच्याशी संबंध ठेवणे व गरज संपली की त्याला ओळखही न दाखवणे.
(२६) गरजवंताला अक्कल नसते - एखादी न पटणारी गोष्टसुद्धा गरजू माणसास वेळप्रसंगी मान्य करावी लागते.
(२७) गर्वाचे घर खाली - फुशारकी मारणाऱ्याचे कधीतरी गर्वहरण होते.
(२८) गाढवाला गुळाची चव काय - ज्याला एखाद्या गोष्टीबाबत काहीच माहीत नाही, त्याला त्या गोष्टीचे महत्त्व कळू शकत नाही.
(२९) गोगलगाय अन् पोटात पाय - बाहेरून गरीब दिसणारी; पण मनात कपट असणारी व गुप्तपणे खोडसाळपणा करणारी व्यक्ती.
(३०) घरोघरी मातीच्या चुली - सामान्यतः सर्वत्र सारखीच परिस्थिती असते.
(३१) चार दिवस सासूचे चार दिवस सुनेचे - प्रत्येकाला केव्हातरी परिस्थिती अनुकूल होतेच.
(३२) चोर सोडून संन्याशाला फाशी – खऱ्या अपराधी माणसाला सोडून निरपराधी माणसाला शिक्षा होणे.
(३३) चोराच्या उलट्या बोंबा - स्वतःच गुन्हा करून दुसऱ्याच्या नावाने ओरडणे.
(३४) चोराच्या मनात चांदणे वाईट - कृत्य करणाऱ्याला आपले कृत्य उघडकीला येईल की काय, अशी सारखी भीती वाटत असते.
(३५) चोरावर मोर - एखाद्या गोष्टीच्या बाबतीत दुसऱ्यावर वरकडी करणे.
(३६) जित्याची खोड मेल्याशिवाय जात नाही - मूळचा स्वभाव आयुष्यात कधीच बदलत नाही.
(३७) ज्या गावच्या बोरी त्याच गावच्या बाभळी - समान शीलाच्या माणसांनी एकमेकांची वर्मे काढण्यात अर्थ नसतो; कारण एकाच ठिकाणचे असल्याने ते एकमेकांना पुरेपूर ओळखतात.
(३८) ज्याची खावी पोळी त्याची वाजवावी टाळी - जो आपल्यावर उपकार करतो, त्याचे (उपकारकर्त्याचे) उपकार स्मरून त्याचे गुणगान गावे.
(३९) ज्याच्या हाती ससा तो पारधी - ज्याच्या हाती पुरावा किंवा वस्तू त्याला त्याविषयीचे कर्तृत्व बहाल केले जाते; म्हणजेच एकाचे कर्तृत्व; पण ते दुसऱ्याच्या नावे गाजणे.
(४०) झाकली मूठ सव्वा लाखाची - गुप्त ठेवण्याजोगे गुप्तच ठेवावे, व्यंग नेहमी झाकून ठेवावे.
(४१) टाकीचे घाव सोसल्यावाचून देवपण येत नाही - कष्ट सोसल्याशिवाय मोठेपणा प्राप्त होत नाही.
(४२) तळे राखी तो पाणी चाखी - ज्याच्याकडे एखादे काम सोपवलेले असेल, तो त्यातून स्वतःचा काहीतरी फायदा उठवणारच.
(४३) ताकापुरती आजीबाई - आपले काम होईपर्यंत एखादयाशी गोड बोलणे.
(४४) तेल गेले, तूप गेले, हाती राहिले धुपाटणे - दोन फायदयाच्या गोष्टी असता, मूर्खपणामुळे हातच्या दोन्ही जाऊ देऊन हाती काहीच न लागणे.
(४५) तोंड दाबून बुक्क्यांचा मार - एखादयाला विनाकारण शिक्षा करणे आणि त्याला त्याबद्दल तक्रार करण्याचा मार्गही मोकळा न ठेवणे.
(४६) थेंबे थेंबे तळे साचे - दिसण्यात क्षुल्लक वाटणाऱ्या वस्तूंचा हळूहळू संग्रह केला असता, कालांतराने वस्तूंचा मोठा संचय होतो.
(४७) दगडापेक्षा वीट मऊ - निरुपाय म्हणून मोठ्या संकटापेक्षा लहान संकट पत्करणे.
(४८) दुरून डोंगर साजरे - कोणतीही गोष्ट लांबून चांगली दिसते; परंतु जवळ गेल्यानंतर तिचे खरे स्वरूप कळते.
(४९) नव्याचे नऊ दिवस - कोणत्याही गोष्टीचा नवीनपणा काही काळ टिकून कालांतराने तिचे महत्त्व नाहीसे होणे.
(५०) नाक दाबले की तोंड उघडते - एखादया माणसाचे वर्म जाणून त्यावर योग्य त्या दिशेने दबाव आणला की चुटकीसरशी, ताबडतोब हवे ते काम करून घेता येते.
(५१) नाकापेक्षा मोती जड - मालकापेक्षा नोकराची मिजास अधिक.
(५२) नाचता येईना, अंगण वाकडे - आपल्याला एखादे काम करता येत नसेल, तेव्हा आपला कमीपणा झाकण्याकरिता संबंधित गोष्टीत दोष दाखवणे.
(५३) नाव मोठं, लक्षण खोटं - बाहेरचा भपका मोठा; पण कृतीच्या नावाने शून्य.
(५४) नाव सोनुबाई हाती कथलाचा वाळा - नाव मोठे; पण कर्तृत्व कमी प्रतीचे.
(५५) नावडतीचे मीठ अळणी - आपल्या नावडत्या माणसाने केलेली कोणतीही गोष्ट कितीही चांगली केली, तरी ती आपल्याला वाईटच दिसते.
(५६) पदरी पडले पवित्र झाले - कोणतीही गोष्ट एकदा स्वीकारली की तिला नावे ठेवू नयेत, तिच्या बाबतीत समाधान मानावे.
(५७) पळसाला पाने तीनच - सर्वत्र सारखीच परिस्थिती असणे.
(५८) पाचामुखी परमेश्वर - बहुसंख्य लोक म्हणतील ते खरे मानावे.
(५९) पालथ्या घागरीवर पाणी - केलेला उपदेश निष्फळ ठरणे.
(६०) पी हळद, हो गोरी - कोणत्याही बाबतीत उतावळेपणा करणे.
(६१) पुढच्यास ठेच मागचा शहाणा - दुसऱ्याचा अनुभव पाहून त्यावरून मनुष्य काही बोध घेतो व सावधपणे वागतो.
(६२) बडा घर पोकळ वासा - दिसण्यास श्रीमंती; पण प्रत्यक्षात तिचा अभाव.
(६३) बळी तो कान पिळी - बलवान मनुष्यच इतरांवर सत्ता गाजवतो.
(६४) बाप तसा बेटा - बापाच्या अंगचे गुणच मुलात उतरणे.
(६५) बुडत्याचा पाय खोलात - ज्याचा अपकर्ष व्हायचा असतो, त्याला सतत अपयशच येत जाते.
(६६) बुडत्याला काडीचा आधार - घोर संकटाच्या प्रसंगी मिळालेली थोडीशी मदतदेखील महत्त्वाची वाटते.
(६७) बैल गेला अन् झोपा केला - एखादी गोष्ट होऊन गेल्यावर तिचे निवारण करण्यासाठी केलेली व्यवस्था व्यर्थ ठरते.
(६८) भरवशाच्या म्हशीला टोणगा - खूप आशा वाटणाऱ्याच्या बाबतीत संपूर्ण निराशा होणे.
(६९) मऊ सापडले म्हणून कोपराने खणू नये - कोणाच्याही चांगुलपणाचा वाटेल तसा फायदा घेऊ नये.
(७०) मुलाचे पाय पाळण्यात दिसतात - लहान वयातच व्यक्तीच्या मोठेपणाच्या गुण-दोषांचे दर्शन होते.
(७१) यथा राजा तथा प्रजा - प्रमुख माणसाच्या आचार-विचारांप्रमाणेच त्याच्या अखत्यारीतील इतर माणसांचे आचार-विचार असतात.
(७२) रोज मरे त्याला कोण रडे - तीच तीच गोष्ट वारंवार होऊ लागली म्हणजे तिच्यातील स्वारस्य जाते व तिच्याकडे कोणी लक्ष देत नाही.
(७३) लेकी बोले सुने लागे - एकाला उद्देशून; पण दुसऱ्याला लागेल असे बोलणे.
(७४) लोका सांगे ब्रह्मज्ञान, आपण मात्र कोरडे पाषाण - लोकांना उपदेश करायचा; पण स्वतः मात्र त्याप्रमाणे वागायचे नाही.
(७५) वरातीमागून घोडे - एखादी गोष्ट होऊन गेल्यावर मागाहून तत्संबंधीची साधने जुळवणे व्यर्थ असते.
(७६) वासरांत लंगडी गाय शहाणी - मूर्ख माणसांत थोडेसे ज्ञान असणाराही शहाणा ठरतो.
(७७) विंचवाचे बिऱ्हाड पाठीवर - गरजेपुरत्या गोष्टी घेऊन फिरणे.
(७८) शहाण्याला शब्दांचा मार - शहाण्या माणसाला समजावून सांगितल्यास तो ताळ्यावर येतो.
(७९) शितावरून भाताची परीक्षा - वस्तूच्या लहानशा भागावरून त्या संपूर्ण वस्तूची परीक्षा करणे.
(८०) सगळे मुसळ केरात - महत्त्वाच्या मुख्य गोष्टीकडे दुर्लक्ष झाल्यामुळे केलेले सर्व श्रम व्यर्थ जातात.
(८१) सुंभ जळाला तरी पीळ जात नाही - हट्टी मनुष्याचे हट्टामुळे नुकसान झाले, तरी त्याचा हट्ट नाहीसा होत नाही.
(८२) हत्ती गेला, शेपूट राहिले - कामाचा बहुतेक भाग पूर्ण झाला आणि अल्पसाच व्हायचा राहिला.
(८३) हातच्या कंकणाला आरसा कशाला - स्पष्ट असलेल्या गोष्टीला पुरावा नको.
⭐महाराष्ट्र शिक्षक पॅनल⭐
