विरुद्धार्थी शब्द मराठी व इंग्रजी

 विरुद्धार्थी शब्द मराठी व इंग्रजी

*ऑनलाईन शिक्षण समूह*

*मिशन शिष्यवृत्ती*

इंग्रजीतील 200 सामान्य विरुद्धार्थी शब्द त्यांच्या मराठी अर्थांसह 

1.   खरं x खोटं (Truth x Lie)

2.   जवळ x दूर (Near x Far)

3.   शिस्त x बेशिस्त (Discipline x Disorder)

4.   सक्रीय x निष्क्रिय (Active x Passive)

5.   काळजीपूर्वक x निष्काळजीपणे (Careful x Carelessly)

6.   प्रेमळ x कठोर (Kind x Cruel)

7.   उपस्थित x अनुपस्थित (Present x Absent)

8.   सुज्ञ x मूर्ख (Wise x Foolish)

9.   मोठा x लहान (Big x Small)

10. उत्साही x उदास (Cheerful x Sad)

11. योग्य x अयोग्य (Correct x Wrong)

12. हसणे x रडणे (Laugh x Cry)

13. भक्कम x कमकुवत (Strong x Weak)

14. सज्जनता x दुष्टता (Goodness x Evilness)

15. आराम x श्रम (Rest x Work)

16. सुरुवात x समाप्ती (Start x End)

17. सोपे x क्लिष्ट (Simple x Complicated)

18. उंची x खोली (Height x Depth)

19. सामर्थ्य x असहाय्यता (Strength x Helplessness)

20. परिश्रम x आळस (Effort x Laziness)

21. आनंद x शोक (Happiness x Sorrow)

22. स्वातंत्र्य x गुलामी (Freedom x Slavery)

23. गरीब x श्रीमंत (Poor x Rich)

24. शुद्ध x अशुद्ध (Pure x Impure)

25. उपयोगी x निरुपयोगी (Useful x Useless)

26. स्पष्ट x धूसर (Clear x Blurred)

27. उत्सुक x अनुत्सुक (Interested x Uninterested)

28. खरं x कल्पित (Reality x Fiction)

29. अंधार x उजेड (Dark x Light)

30. सकाळ x सायंकाळ (Morning x Evening)

31. न्याय्य x अन्याय्य (Fair x Unfair)

32. सुरक्षित x धोकादायक (Secure x Unsafe)

33. ज्ञान x मूर्खपणा (Wisdom x Foolishness)

34. आवश्यक x अनावश्यक (Necessary x Unnecessary)

35. विजय x पराजय (Victory x Defeat)

36. गंभीर x हलक्या स्वरूपाचा (Serious x Casual)

37. आधुनिक x प्राचीन (Modern x Ancient)

38. भुकेला x तृप्त (Hungry x Satisfied)

39. साधा x आडंबरयुक्त (Simple x Showy)

40. कल्याण x अपाय (Welfare x Harm)

41. आशा x नैराश्य (Hope x Hopelessness)

42. साधा x क्लिष्ट (Plain x Complicated)

43. संतोष x असंतोष (Contentment x Discontentment)

44. विचारशील x बेफिकीर (Thoughtful x Careless)

45. उष्णता x थंडावा (Heat x Coolness)

46. संध्याकाळ x सकाळ (Evening x Morning)

47. हिवाळा x उन्हाळा (Winter x Summer)

48. समृद्धी x दारिद्र्य (Prosperity x Poverty)

49. ओकणे x गिळणे (Vomit x Swallow)

50. उतरण x चढण (Downward x Upward)

51. स्वीकार x नकार (Accept x Refuse)

52. उत्साह x निरुत्साह (Excitement x Boredom)

53. श्रम x आराम (Work x Rest)

54. स्वच्छता x अस्वच्छता (Cleanliness x Dirtiness)

55. ताकद x कमकुवतपणा (Power x Weakness)

56. जीवन x मृत्यू (Life x Death)

57. मिळकत x खर्च (Income x Expense)

58. लवकर x उशिरा (Early x Late)

59. उंच x खाली (High x Low)

60. ज्ञानी x अज्ञानी (Learned x Ignorant)

61. नम्रता x गर्व (Humility x Pride)

62. सुरक्षित x धोकादायक (Safe x Risky)

63. गरम x थंड (Hot x Cold)

64. अनुकूल x प्रतिकूल (Favourable x Unfavourable)

65. मैत्रीपूर्ण x शत्रुत्वपूर्ण (Friendly x Hostile)

66. प्रकाश x अंधार (Light x Darkness)

67. शांती x अस्थिरता (Peace x Disturbance)

68. दीर्घायुष्य x अकाली मृत्यू (Longevity x Early death)

69. मोठे x छोटे (Large x Small)

70. न्याय x अन्याय (Justice x Injustice)

71. योग्य x अयोग्य (Proper x Improper)

72. सूर्य x चंद्र (Sun x Moon)

73. समजूतदार x मूर्ख (Sensible x Foolish)

74. सकाळी x रात्री (In morning x At night)

75. जिंकणे x हारणे (Win x Lose)

76. जवळचा x दूरचा (Near x Far)

77. गरीब x श्रीमंत (Poor x Rich)

78. खरा x खोटा (True x False)

79. सक्रीय x निष्क्रिय (Active x Passive)

80. अधिक x कमी (More x Less)

81. सुंदर x कुरूप (Beautiful x Ugly)

82. मोकळा x बंदिस्त (Open x Closed)

83. ताजेतवाने x थकलेला (Fresh x Tired)

84. बलवान x दुबळा (Strong x Weak)

85. सोपा x कठीण (Easy x Hard)

86. सरळ x वाकडा (Straight x Crooked)

87. पवित्र x अपवित्र (Holy x Unholy)

88. उंच x ठेंगणा (Tall x Short)

89. हितकर x अहितकर (Useful x Harmful)

90. प्रकाश x अंधार (Light x Dark)

91. सत्य x असत्य (Truth x Falsehood)

92. जिवंत x मृत (Alive x Dead)

93. नम्र x उद्धट (Polite x Rude)

94. स्वच्छ x घाणेरडे (Clean x Dirty)

95. प्रेम x द्वेष (Love x Hatred)

96. उगवणे x मावळणे (Rise x Set)

97. स्पष्ट x अस्पष्ट (Clear x Unclear)

98. लाभ x हानी (Profit x Loss)

99. सोयीचा x गैरसोयीचा (Convenient x Inconvenient)

100.    खरेदी x विक्री (Buy x Sell)

101.    आनंदी x उदास (Cheerful x Sad)

102.    उपयोगी x व्यर्थ (Useful x Useless)

103.    प्रकाशमान x अंधुक (Bright x Dim)

104.    शहाणा x मूर्ख (Wise x Foolish)

105.    शक्य x अशक्य (Possible x Impossible)

106.    पुढे x मागे (Forward x Backward)

107.    मौल्यवान x निरुपयोगी (Valuable x Worthless)

108.    गंभीर x हलकं (Serious x Trivial)

109.    उत्साही x थकलेला (Energetic x Exhausted)

110.    दीर्घकालीन x अल्पकालीन (Long-term x Short-term)

111.    तृप्त x उपाशी (Satisfied x Hungry)

112.    साधा x गुंतागुंतीचा (Simple x Complicated)

113.    थेट x वाकडा (Direct x Indirect)

114.    समृद्धी x दारिद्र्य (Prosperity x Poverty)

115.    धीरगंभीर x फाजील (Serious x Frivolous)

116.    भविष्य x भूतकाळ (Future x Past)

117.    सकाळ x संध्या (Morning x Evening)

118.    उष्ण x शीत (Hot x Cold)

119.    उपस्थित x अनुपस्थित (Present x Absent)

120.    उदार x कंजूस (Generous x Miserly)

121.    हानीकारक x फायद्याचा (Harmful x Beneficial)

122.    स्पष्टता x गोंधळ (Clarity x Confusion)

123.    कडक x मऊ (Hard x Soft)

124.    जन्म x मृत्यू (Birth x Death)

125.    आनंद x दु:ख (Happiness x Sadness)

126.    प्रिय x अप्रिय (Liked x Disliked)

127.    समाधान x असमाधान (Satisfaction x Dissatisfaction)

128.    शिस्तबद्ध x अव्यवस्थित (Disciplined x Disorderly)

129.    सावध x निष्काळजी (Careful x Careless)

130.    लवकर x उशिरा (Early x Late)

131.    बलाढ्य x लहान (Mighty x Small)

132.    सत्य x असत्य (True x False)

133.    स्वच्छता x अस्वच्छता (Cleanliness x Dirtiness)

134.    उदारता x कंजुषपणा (Generosity x Meanness)

135.    तुटवडा x मुबलकता (Scarcity x Plenty)

136.    उत्साही x निष्क्रिय (Active x Inactive)

137.    मैत्रीपूर्ण x शत्रुत्वपूर्ण (Friendly x Hostile)

138.    सुलभ x कठीण (Easy x Difficult)

139.    मन लावून x उरकून (Attentive x Careless)

140.    नफा x तोटा (Profit x Loss)

141.    सुज्ञ x अज्ञानी (Sensible x Ignorant)

142.    नवे x जुने (New x Old)

143.    आदर x तुच्छता (Respect x Contempt)

144.    लाभ x अपाय (Advantage x Disadvantage)

145.    बलवान x दुबळा (Strong x Weak)

146.    हशा x रडगाणं (Laughter x Weeping)

147.    सुव्यवस्था x अव्यवस्था (Order x Disorder)

148.    चढ x उतार (Ascent x Descent)

149.    यश x अपयश (Success x Failure)

150.    पोटभर x उपाशी (Full x Hungry)

151.    सूर्य x चंद्र (Sun x Moon)

152.    स्वीकार x नाकारणे (Accept x Deny)

153.    धाडस x भित्रेपणा (Bravery x Timidity)

154.    स्थिर x अस्थिर (Stable x Unstable)

155.    नशीबवान x दुर्दैवी (Lucky x Unlucky)

156.    योग्य x अनुचित (Appropriate x Inappropriate)

157.    गोड x तिखट (Sweet x Spicy)

158.    विद्वान x अज्ञानी (Scholar x Illiterate)

159.    मोकळा x व्यस्त (Free x Busy)

160.    समाधानकारक x असमाधानकारक (Satisfactory x Unsatisfactory)

161.    सरळ x गुंतागुंतीचा (Straight x Twisted/Complex)

162.    पवित्र x अशुद्ध (Sacred x Impure)

163.    विश्वासू x अविश्वासू (Loyal x Disloyal)

164.    बळकट x कमजोर (Strong x Weak)

165.    स्वागत x निरोप (Welcome x Farewell)

166.    जिंकणे x हार मानणे (Win x Surrender)

167.    साधेपणा x दिखाऊपणा (Simplicity x Showiness)

168.    लाभ x गमावणे (Gain x Lose)

169.    भरपूर x कमी (Plenty x Little)

170.    निराशा x आशा (Hopelessness x Hope)

171.    अर्थपूर्ण x निरर्थक (Meaningful x Meaningless)

172.    संवेदनशील x कठोर (Sensitive x Tough)

173.    खरा x बनावट (Real x Fake)

174.    यश x अपयश (Success x Failure)

175.    सौंदर्य x कुरुपता (Beauty x Ugliness)

176.    विश्वास x संशय (Trust x Doubt)

177.    स्वच्छ x अस्वच्छ (Clean x Dirty)

178.    हळूहळू x पटकन (Slowly x Quickly)

179.    तेजस्वी x मंद (Bright x Dull)

180.    खरा x खोटा (True x False)

181.    शहाणपणा x मूर्खपणा (Wisdom x Foolishness)

182.    मैत्रीपूर्ण x शत्रुत्वपूर्ण (Friendly x Hostile)

183.    सुख x दुःख (Happiness x Sadness)

184.    गंभीर x हलकाफुलका (Serious x Funny)

185.    सुरक्षित x धोकादायक (Safe x Dangerous)

186.    आदर x अपमान (Respect x Insult)

187.    कमी x जास्त (Less x More)

188.    गरीब x धनाढ्य (Poor x Wealthy)

189.    फायदा x तोटा (Benefit x Loss)

190.    शांत x गोंधळलेला (Calm x Noisy)

191.    मूक x बोलका (Silent x Talkative)

192.    ऊन x सावली (Sunny x Shade)

193.    रसपूर्ण x नीरस (Interesting x Boring)

194.    काम x आराम (Work x Rest)

195.    सजग x निष्काळजी (Alert x Careless)

196.    तरुण x वृद्ध (Young x Old)

197.    हिवाळा x उन्हाळा (Winter x Summer)

198.    इच्छुक x अनिच्छुक (Willing x Unwilling)

199.    सकाळ x रात्र (Morning x Night)

200.    लाभ x अपयश, गैरसोय (Advantage x Disadvantage) 

वाक्यप्रचार व अर्थ

 वाक्यप्रचार व अर्थ

*~मिशन शिष्यवृत्ती~*

वाक्प्रचाराचा अर्थ व त्यांचा वाक्यात उपयोग.

1.अंमल चढणे. अर्थ- गुंगीत जाणे, अधीन होणे.  

👉वाक्य:- लोभाचा अंमल चढल्याने माणूस चुकीचा मार्ग धरतो.

2. अतिक्रमण करणे. अर्थ- बळेबळेच चढाई करणे.  

👉वाक्य:- जंगलात शेजारच्या गावकऱ्यांनी अतिक्रमण करून शेती केली.

3. अनुमती दर्शवणे. अर्थ- परवानगी असणे.  

👉वाक्य:- वडिलांनी मला मित्रांच्या वाढदिवसाला जाण्यास अनुमती दर्शवली.

4. अभाव असणे. अर्थ - कमतरता असणे.  

👉वाक्य:- रमेशच्या लेखनात कल्पनाशक्तीचा अभाव जाणवतो.

5. आगेकूच करणे. अर्थ - पुढे जाणे.  

👉वाक्य:- संकटातही धैर्याने आगेकूच करणे आवश्यक आहे.

6. आडवे येणे. अर्थ - बंधन घालणे,  नकार देणे.  

👉वाक्य :- राधाच्या शिक्षण घेण्यामध्ये घरची गरीबी आडवी आली.

7. आनंदाला पारावार न राहणे. अर्थ - खूप आनंद होणे.  

👉वाक्य :- मुलगा परदेशातून परत आला तेव्हा आईच्या आनंदाला पारावार राहिला नाही.

8. आपुलकी निर्माण होणे. अर्थ - प्रेम वाटणे.  

👉वाक्य:- शिक्षकांच्या प्रेमळ वागणुकीमुळे विद्यार्थ्यांमध्ये आपुलकी निर्माण झाली.

9. आबाळ होणे. अर्थ - नीट देखभाल न होणे.  

👉वाक्य:- वडिलांच्या निधनानंतर मुलांची फार आबाळ झाली.

10. आभार मानणे. अर्थ - धन्यवाद देणे.  

👉वाक्य:- मदतीच्या वेळेस सोबत दिल्याबद्दल त्याने मित्रांचे आभार मानले.

11. आयुष्यातून उठणे. अर्थ - मरण पावणे.  

👉वाक्य:- आजोबांच्या आजारामुळे ते अखेर आयुष्यातून उठले.

12. आशाळभूत नजरेने पाहणे. अर्थ - केविलवाणे होणे.  

👉वाक्य:- नव्या खेळण्याकडे मुलगी आशाळभूत नजरेने पाहत होती.

13. आश्चर्य वाटणे. अर्थ - नवल वाटणे, चकित होणे.  

👉वाक्य:- त्या विद्यार्थ्याने अवघ्या एका दिवसात चित्र रंगवले, याचे मला आश्चर्य वाटले.

14. आश्चर्याचा धक्का बसणे, अर्थ - अचानक चकित होणे.  

👉वाक्य:- नवीन यंत्राचे प्रयोग यशस्वी झाले, हे पाहून शास्त्रज्ञांना आश्चर्याचा धक्का बसला.

15. उच्चाटन करणे. अर्थ - उखडून टाकणे.  

👉वाक्य:- समाजातील अयोग्य प्रथांचे उच्चाटन करणे गरजेचे आहे.

16. उत्कंठा वाढणे. अर्थ - उत्सुकता निर्माण होणे.  

👉वाक्य:- स्पर्धेचे निकाल घोषित होणार असल्याने विद्यार्थ्यांमध्ये उत्कंठा वाढली.

17. उत्साह ‌द्विगुणित करणे. अर्थ - खूप उत्साह वाढवणे.  

👉वाक्य:- सामूहिक काम यशस्वी झाल्यामुळे संघाचा उत्साह द्विगुणित झाला.

18. उदरनिर्वाह करणे. अर्थ - पोट भरणे.  

👉वाक्य:- शेतात काम करून शेतकरी आपला उदरनिर्वाह करतो.

19. उभारी येणे. अर्थ - उमेद येणे, उत्साह वाटणे.  

👉 वाक्य:- शिक्षकांच्या प्रोत्साहनामुळे मीनाला कामात उभारी आली.

20. उलगडा न होणे. अर्थ - अर्थ न समजणे.  

👉 वाक्य:- गणिताचे नियम नवयुवकाला अजून उलगडा होत नव्हते.

21. कणव निर्माण होणे. अर्थ – दया येणे.  

👉 वाक्य:- रस्त्यावर पडलेल्या कुत्र्याला पाहून मोनिकाच्या मनात कणव निर्माण झाली.

22. करुणा भाकणे. अर्थ – (देवाची) प्रार्थना करणे.  

👉 वाक्य:- पिकांची हानी टळावी म्हणून शेतकऱ्यांनी निसर्गाची करुणा भाकली.

23. कळकळ असणे. अर्थ – तळमळ असणे, आस्था असणे.  

👉 वाक्य:- शाळेतील मुलांच्या आरोग्यासाठी शिक्षकांच्या मनात खूप कळकळ होती.

24. कवेत अंबर घेणे. अर्थ – अशक्य गोष्ट शक्य करणे.  

👉 वाक्य:- क्रिकेटमध्ये शेवटच्या षटकात विजय मिळवून समीरने जणू अंबर कवेत घेतले.

25. कानावर घालणे. अर्थ – झालेली हकिकत सांगणे.  

👉 वाक्य:- घडलेली घटना आईच्या कानावर घालण्यात आली.

26. कापरे भरणे. अर्थ – घाबरून अंग थरथरणे.  

👉 वाक्य:- अचानक वाघासारख्या आलेल्या आवाजामुळे सुमितच्या अंगात कापरे भरले.

27. कार्यरत असणे. अर्थ – कामात मग्न असणे.  

👉 वाक्य:- समाजसुधारणेसाठी बाबा आमटे आयुष्यभर कार्यरत होते.

28. काळजात धस्स होणे. अर्थ - घाबरल्यामुळे धक्का बसणे.  

👉 वाक्य:- भूकंपाच्या अचानक आलेल्या धक्क्यामुळे नागरिकांच्या काळजात धस्स झाले.

29. काळीज काढून देणे. अर्थ - प्रिय गोष्ट दुसऱ्याला देणे.  

👉वाक्य:- आईचे मुलावर इतके प्रेम असते की ती त्याला प्रसंगी काळीज काढून देते.

30. काळीज धडधडणे. अर्थ - घाबरल्यामुळे हृदय धडधडणे.  

👉वाक्य:-अंधारात अचानक आवाज ऐकून सिम्राचे काळीज धडधडू लागले.

31. खलबते चालणे.अर्थ - दीर्घकाळ चर्चा होणे, सल्लामसलत करणे.  

👉वाक्य:- भारतीय सैनिकांच्या छावणीमध्ये शत्रूवर चढाई करण्याच्या संदर्भात रात्रभर खलबते चालली होती.

32. खिशाला परवडणे. अर्थ - ऐपत असणे, खर्च आवाक्यात असणे.  

👉वाक्य:- नवीन शाळेची फी खिशाला परवडेल अशी योजना केली होती.

33. खुटून बसणे. अर्थ - रुसून बसणे.  

👉वाक्य:- आईने टीका केली, तेव्हा राजू खुटून बसला.

34. खो घालणे. अर्थ - अडथळा आणणे, नकार देणे.  

👉वाक्य:- कार्यालयात नवीन योजनेला काही कर्मचाऱ्यांनी खो घातला.

35. खो-खो हसणे. अर्थ - मोठ्या आवाजात हसणे.  

👉वाक्य:- मित्रांच्या गमतीवर शाळेतील सर्व विद्यार्थी खो-खो हसू लागले.

36. गराडा पडणे. अर्थ - घेराव पडणे.  

👉वाक्य:- हत्ती जंगलात फिरत असताना हत्तीला पाहून लोकांचा गराडा पडला.

37. गहिवर येणे. अर्थ - हृदय भावनेने उचंबळणे.  

👉वाक्य:- अपघातात बचावलेला मुलगा पाहून लोकांच्या मनात गहिवर आला.

38. गहिवरून येणे. अर्थ - भावनेने गलबलून येणे.  

👉वाक्य:- शाळेतील निकाल पाहून विद्यार्थ्यांना खूप गहिवरून आले.

39. गांगरणे. अर्थ - गोंधळणे.  

👉वाक्य:- अचानक विचारलेला प्रश्न ऐकून मोहन गांगरला.

40. गाडी रुळांवर येणे. अर्थ - पुन्हा व्यवस्थित होणे.  

👉वाक्य:- गेल्या वर्षीचा नाश झाल्यानंतर शेतीची गाडी रुळांवर आली.

41. गालातल्या गालात हसणे. अर्थ - स्मितहास्य करणे.  

👉वाक्य:-  मित्राच्या विनोदावर ती गालातल्या गालात हसत राहिली.

42. गिल्ला करणे. अर्थ - गोंधळ करणे, आरडाओरडा करणे.  

👉वाक्य:- बाजारातल्या सेलमध्ये लोक मोठा गिल्ला करत होते.

43. गिळंकृत करणे. अर्थ - गिळणे.  

👉वाक्य:- भुकेने व्याकुळ झालेल्या सिंहाने हरिणाला गिळंकृत केले.

44. गौरव करणे. अर्थ - सन्मान करणे.  

👉वाक्य :- आपल्या शौर्याने विजय मिळवल्याबद्दल सैनिकांचा गौरव करण्यात आला.

45. घाबरगुंडी उडणे. अर्थ - घाबरल्यामुळे गोंधळून जाणे.  

👉वाक्य:- अचानक पडलेल्या विजेमुळे शाळेत बसलेल्या मुलांची घाबरगुंडी उडाली.

46. घालमेल होणे. अर्थ - मन अस्वस्थ होणे, हळहळ वाटणे.  

👉वाक्य:- परीक्षा दिल्यानंतर अपयशाच्या भीतीने रोहितच्या मनात घालमेल झाली.

47. घासाघीस करणे. अर्थ - वस्तूचा दर कमी-जास्त करण्यासाठी चर्चा करणे.  

👉वाक्य : बाजारात कपडे विकत घेताना सुष्मा नेहमी दुकानदाराशी घासाघीस करते.

48. चरकणे. अर्थ - धक्का बसून घाबरणे.  

👉वाक्य:- सडकेवर अचानक गाडीतून हॉर्न वाजल्यामुळे रोहन मनात चरकला.

49. चाहूल घेणे. अर्थ - अंदाज घेणे.   

👉वाक्य:- वादळ येण्यापूर्वी शेतकऱ्यांनी हवामानाची चाहूल घेतली.

50. चुळबुळ करणे. अर्थ - अस्वस्थपणे हालचाल करणे.  

 👉वाक्य :- परीक्षेत प्रश्न अवघड आल्यामुळे विद्यार्थी चुळबुळ करू लागले.

51. चेहरा खुलणे. अर्थ - मुखावर आनंद दिसणे.  

👉वाक्य:- परीक्षेत उत्तम गुण मिळाल्यामुळे रोहनचा चेहरा खुलला.

52. चोरट्या नजरेने पाहणे. अर्थ - गुपचूप पाहणे.  

👉वाक्य:- वर्गात शिक्षक न पाहताच मुलांनी खिडकीबाहेर चोरट्या नजरेने पाहिले.

53. छाप पाडणे. अर्थ - ठसा उमटवणे, प्रभाव पाडणे.  

👉वाक्य:- खेळातील उत्कृष्ट कामगिरीने रोहितने सर्व प्रेक्षकांच्या मनावर छाप पाडली.

54. जादूची कांडी फिरणे. अर्थ - चमत्कार होणे.  

👉वाक्य:- डॉक्टरांच्या योग्य उपचारांमुळे आजारी बाळात जणू जादूची कांडी फिरल्यासारखा बदल झाला.

55. जिवात जीव येणे. अर्थ - बरे वाटणे, हायसे वाटणे.  

👉वाक्य:- हरवलेले मूल सुरक्षित सापडताच आईच्या जिवात जीव आला.

56. जीभ चाचरणे. अर्थ - बोलताना अडखळणे.  

👉वाक्य:- रंगेहाथ पकडल्यावर खोटे सांगताना त्याची जीभ चाचरली.

57. झडप घालणे. अर्थ - झेप घेणे.  

👉वाक्य:- दबा धरून बसलेल्या गरुडाने उंदरावर झडप घातली.

58. झुंज देणे. अर्थ - सामना करणे, लढा देणे.  

👉वाक्य:- आजाराशी दीर्घकाळ झुंज देऊन रमेश पुन्हा तंदुरुस्त झाला.

59. झुंजूमुंजू होणे. अर्थ - पहाट होणे, फटफटणे.  

👉वाक्य:- पक्ष्यांच्या किलबिलाटाने कळाले की आता झुंजूमुंजू झाली आहे.

60. टक लावून पाहणे. अर्थ - एकाच गोष्टीकडे सतत पाहणे.  

👉वाक्य:- आकाशात चमकणाऱ्या तारकांकडे मुले टक लावून पाहत होती.

61. टकामका पाहणे. अर्थ - लक्षपूर्वक एकटक पाहणे.  

👉वाक्य:- शेतात उभे असलेले पुतळ्यासारखे बुजगावणे पाहून मुले टकामका पाहू लागली.

62. टक्कर देणे. अर्थ - सामना करणे, तोंड देणे.  

👉वाक्य:- निवडणुकीत तरुण उमेदवाराने अनुभवी नेत्याला जोरदार टक्कर दिली.

63. ठणकावून सांगणे. अर्थ - ठामपणे जोरात सांगणे.  

👉वाक्य:-शिक्षकांनी विद्यार्थ्यांना ठणकावून सांगितले की शिस्त मोडली तर शिक्षा मिळेल.

64. ठेका घेणे. अर्थ - बाजू घेणे.  

👉वाक्य:- गावातील वादविवादात तो नेहमी आपल्या मित्राचाच ठेका घेतो.

65. डावपेच आखणे. अर्थ - चढाईच्या चाली तयार करणे.  

👉वाक्य:- बुद्धीबळाच्या स्पर्धेत विजय मिळवण्यासाठी आरवने हुशारीने डावपेच आखले.

66. डोक्याला हात लावणे. अर्थ - हताश होणे.  

👉वाक्य:- परीक्षेचे निकाल पाहून अपेक्षेप्रमाणे गुण न आल्याने रोहनने डोक्याला हात लावला.

67. डोळे पाण्याने भरणे. अर्थ - रडवेले होणे, रडू येणे.  

👉वाक्य:- जुनी आठवण काढताना आजोबांचे  डोळे पाण्याने भरले.

68. डोळे मिचकावणे. अर्थ - खोडसाळपणे इशारा करणे.  

👉वाक्य:- खोडकर मुलांनी शिक्षकांच्या पाठीमागे एकमेकांना डोळे मिचकावले.

69. तत्पर असणे. अर्थ - लगेच तयार असणे.  

👉वाक्य:- शाळेच्या उपक्रमासाठी विद्यार्थी नेहमी तत्पर असतात.

70. तर्क करणे. अर्थ - अंदाज लावणे, अनुमान लावणे.  

👉वाक्य:- परीक्षेच्या निकालाबद्दल विद्यार्थी मनात तर्क करू लागले.

71. तल्लीन होणे. अर्थ गुंग होणे, मग्न होणे, रंगून जाणे.  

👉वाक्य:- संगीत ऐकताना आदित्य खूप तल्लीन झाला.

72. तांबडं फुटणे. अर्थ - पहाट होणे.  

👉वाक्य:- सकाळच्या वेळेस डोंगरावर तांबडं फुटत होते.

73. ताव मारणे. अर्थ - भरपूर जेवणे.  

👉वाक्य:- शेवटच्या पार्टीत मुलांनी जेवणावर जोरदार ताव मारला.

74. तुच्छ लेखणे. अर्थ - एखादयाला कमी दर्जाचे समजणे.  

👉वाक्य:- साफसफाईच्या कामाला काहीजण तुच्छ समजतात.  

75. तोंड उघडणे. अर्थ - बोलायला सुरुवात करणे.  

👉वाक्य:- सुनिलने सभेत शांत बसून राहिल्यानंतर अखेर तोंड उघडले.

76. तोंड वेडावणे. अर्थ - चिडवणे, नाराजी व्यक्त करणे.  

👉वाक्य:- स्नेहलने खेळात हरल्यावर तोंड वेडावले.

77. तोंडून शब्द न फुटणे. अर्थ - बोलती बंद होणे, बोलता न येणे.  

👉वाक्य:- सर्वांची नजर त्याच्यावर असल्यानं मोहनच्या तोंडून शब्द फुटत नव्हता.

78. त्याग करणे. अर्थ - सोडून देणे.  

👉वाक्य:- सुरेशने आपल्या आरामाचा त्याग करून आजारी मित्राची काळजी घेतली.

79. थंडीने अंग काकडणे. अर्थ - थंडीने अंग गारठणे.  

👉वाक्य:- पाऊस थांबल्यावर मी मैदानात बाहेर गेलो आणि माझे अंग थंडीने काकडले.

80. थक्क होणे. अर्थ आश्चर्यचकित होणे.  

👉वाक्य :- लहान रोहनने कठीण गणिती प्रश्न सोडवला ते पाहून शिक्षक थक्क झाले.

81. दबदबा वाढणे. अर्थ - दरारा वाढणे, वर्चस्व वाढणे.

 👉वाक्य:- अखंड समाजसेवेमुळे शिवरामपंतांचा गावात दबदबा वाढला.

82. दबा धरून बसणे. अर्थ - हल्ला करण्यासाठी लपून बसणे. 

👉वाक्य:- जंगलात साप पकडण्यासाठी सर्पमित्र झाडामागे दबा धरून बसला होता.

83. दरदरून घाम फुटणे. अर्थ - खूप घाबरणे.  

👉वाक्य:- परिक्षेचा निकाल पाहताना सोनूला दरदरून घाम फुटला.

84. दाखल होणे. अर्थ - प्रवेश घेणे.  

👉वाक्य:- दहावी उत्तीर्ण झाल्यावर रुचा विज्ञान शाखेत दाखल झाली.

85. दातखिळी बसणे. अर्थ - घाबरून न बोलता येणे.  

👉वाक्य:- वर्गात मुख्याध्यापक अचानक आले तेव्हा विद्यार्थ्यांची दातखिळी बसली.

86. दिवस माथ्यावर येणे. अर्थ - टळटळीत दुपार होणे.  

👉वाक्य:- घरची कामे करत करत दिवस माथ्यावर कधी आला, हे लताला समजलेच नाही.

87. धडकी भरवणे. अर्थ - घाबरून सोडणे.  

👉वाक्य:- अचानक वीज कडाडल्याने खोलीत बसलेल्या मुलांच्या उरात धडकी भरली.

88. नखशिखान्त न्याहाळणे. अर्थ -  आपादमस्तक नीट पाहणे.  

👉वाक्य :- फॅशन शोमध्ये परीक्षकांनी प्रत्येक स्पर्धकाला नखशिखान्त न्याहाळले.

89. नजर खिळणे. अर्थ - एका जागेवर लक्ष लागणे, दृष्टी स्थिर होणे.  

👉वाक्य:- आकाशात दिसलेल्या रंगीबेरंगी इंद्रधनुष्यावर सगळ्यांची नजर खिळली.

90. नजर खिळणे. अर्थ - नजर एका जागी स्थिर होणे.  

👉वाक्य:- मंचावर नृत्य सादर करणाऱ्या कलाकाराकडे प्रेक्षकांची नजर खिळली.

91. नजर चुकवणे. अर्थ - पाहायचे टाळणे.  

👉वाक्य:- चुकीचा गृहपाठ केला असल्यामुळे अनिकेतने शिक्षकांची नजर चुकवली.

92. नजरेत सामावून घेणे. अर्थ - हृदयात साठवणे.  

👉वाक्य:- सूर्यास्ताचा सुंदर देखावा सर्वांनी नजरेत सामावून घेतला.

93. नशिबात वाढून ठेवणे. अर्थ - वाट्याला येणे.  

👉वाक्य:- राजूच्या नशिबात शाळेतील स्पर्धेत प्रथम येणे वाढून ठेवले होते.

94. नशीब खोटे असणे. अर्थ - दैव खराब असणे, नशीब फुटके असणे.  

👉वाक्य:- सदूच्या प्रयत्नांना काहीही यश मिळाले नाही, कारण त्याचे नशीब खोटे होते.

95. नायनाट करणे. अर्थ - नष्ट करणे, नाश करणे.  

👉वाक्य:- पावसामुळे शेतातील सर्व पिकांचा नायनाट झाला.

96. निरोप ठेवणे. अर्थ - सांगावा देणे, आमंत्रण देणे.  

👉वाक्य:- स्नेहसंमेलनात सर्व विद्यार्थ्यांना सहभागी होण्यासाठी संचालकांनी निरोप ठेवला.

97. नेमणूक होणे. अर्थ - निवड होणे. 

 👉वाक्य:- नगरपालिकेच्या बैठकीत नवीन अध्यक्षाची नेमणूक करण्यात आली.

98. पदरात पाडून घेणे. अर्थ - स्वतःला मिळेल अशी व्यवस्था करणे.

👉वाक्य:- सुवर्ण संधी दिसली की मनुष्य ती पदरात पाडून घेतो.

99.पर्वणी वाटणे. अर्थ - आनंददायी मनःस्थिती असणे.  

👉वाक्य:- परीक्षेत चांगले गुण मिळाल्यामुळे विद्यार्थ्यांना पर्वणी वाटली.

100.  पर्वा करणे. अर्थ - काळजी करणे, तमा बाळगणे.  

👉वाक्य:- आईने मुलाच्या अभ्यासाची पर्वा केली.

इंग्रजी वाक्य व मराठी अर्थ

 वाक्य व मराठी अर्थ

खालील प्रश्नाची उत्तरे लिहा

1. What is your name? (व्हॉट इज युवर नेम) – तुझे नाव काय आहे?

2. Where do you live? (व्हेअर डू यू लिव्ह) – तू कुठे राहतोस?

3. How old are you? (हाऊ ओल्ड आर यू) – तुझं वय किती आहे?

4. Who is your best friend? (हू इज युवर बेस्ट फ्रेण्ड) – तुझा सर्वात चांगला मित्र कोण?

5. Which is your bag? (विच इज युवर बॅग) – तुझी बॅग कोणती आहे?

6. When is your birthday? (व्हेन इज युवर बर्थडे) – तुझा वाढदिवस कधी आहे?

7. Why are you late? (व्हाय आर यू लेट) – तुला उशीर का झाला?

8. How are you today? (हाऊ आर यू टुडे) – तू आज कसा आहेस?

9. What is this? (व्हॉट इज दिस) – हे काय आहे?

10. Whose book is this? (हूज बुक इज दिस) – हे पुस्तक कोणाचं आहे?

11. Where is your school? (व्हेअर इज युवर स्कूल) – तुझी शाळा कुठे आहे?

12. Who is your teacher? (हू इज युवर टीचर) – तुझे शिक्षक कोण आहेत?

13. What is your hobby? (व्हॉट इज युवर हॉबी) – तुझा छंद काय आहे?

14. How many pens do you have? (हाऊ मेनी पेन्स डू यू हॅव) – तुझ्याकडे किती पेन आहेत?

15. Which game do you like? (विच गेम डू यू लाईक) – तुला कोणता खेळ आवडतो?

16. What do you eat? (व्हॉट डू यू ईट) – तू काय खातोस?

17. Where are you going? (व्हेअर आर यू गोईंग) – तू कुठे जात आहेस?

18. Who is knocking the door? (हू इज नॉकिंग द डोअर) – दारावर टकटक कोण करतंय?

19. Why are you crying? (व्हाय आर यू क्राईंग) – तू का रडत आहेस?

20. What is in your hand? (व्हॉट इज इन युवर हॅण्ड) – तुझ्या हातात काय आहे?

21. Are you ready? (आर यू रेडी?) – तू तयार आहेस का?

22. Can you swim? (कॅन यू स्विम?) – तुला पोहता येतं का?

23. Do you play cricket? (डू यू प्ले क्रिकेट?) – तू क्रिकेट खेळतोस का?

24. Is this your pen? (इज दिस युवर पेन?) – हा तुझा पेन आहे का?

25. Did you eat food? (डिड यू ईट फूड?) – तू जेवलास का?

26. Are they your friends? (आर दे युवर फ्रेंड्स?) – ते तुझे मित्र आहेत का?

27. Can I sit here? (कॅन आय सिट हिअर?) – मी इथे बसू का?

28. Do you like mangoes? (डू यू लाइक मँगोज?) – तुला आंबे आवडतात का?

29. Is she your teacher? (इज शी युवर टीचर?) – ती तुझी शिक्षिका आहे का?

30. Did he go home? (डिड ही गो होम?) – तो घरी गेला का?

31. Are we late today? (आर वी लेट टुडे?) –आज आपल्याला उशिर झाला का?

32. Can you help me? (कॅन यू हेल्प मी?) – तू मला मदत करू शकशील का?

33. Do you have money? (डू यू हॅव मनी?) – तुझ्याकडे पैसे आहेत का?

34. Is it raining now? (इज इट रेनिंग नाऊ?) – आता पाऊस पडतोय का?

35. Did you see him? (डिड यू सी हिम?) – तू त्याला पाहिलंस का?

36. Are you in school? (आर यू इन स्कूल?) – तू शाळेत आहेस का?

37. Can we play together? (कॅन वी प्ले टुगेदर?) – आपण सोबत खेळू का?

38. Do you read books? (डू यू रीड बुक्स?) – तू पुस्तके वाचतोस का?

39. Is he a doctor? (इज ही अ डॉक्टर?) – तो डॉक्टर आहे का?

40. Did she dance well? (डिड शी डान्स वेल?) – तिने छान नाच केला का?

41. Are you hungry now? (आर यू हंग्री नाऊ?) – तुला आता भूक लागली का?

42. Can you run fast? (कॅन यू रन फास्ट?) – तू पटकन धावू शकतोस का?

43. Do you sing songs? (डू यू सिंग साँग्स?) – तू गाणी गातोस का?

44. Is this your book? (इज दिस युवर बुक?) – हे तुझं पुस्तक आहे का?

45. Did they play football? (डिड दे प्ले फुटबॉल?) – त्यांनी फुटबॉल खेळला का?

46. Are we going now? (आर वी गोइंग नाऊ?) – आपण आता चाललो आहोत का?

47. Can she speak English? (कॅन शी स्पीक इंग्लिश?) – तिला इंग्रजी बोलता येतं का?

48. Do you eat rice? (डू यू ईट राइस?) – तू भात खातोस का?

49. Is your father home? (इज युवर फादर होम?) – तुझे वडील घरी आहेत का?

50. Did you call me? (डिड यू कॉल मी?) – तू मला फोन केला का?

51. Are you my friend? (आर यू माय फ्रेंड?) – तू माझा मित्र आहेस का?

52. Can I take this? (कॅन आय टेक दिस?) – मी हे घेऊ का?

53. Do you watch TV? (डू यू वॉच टीव्ही?) – तू टीव्ही बघतोस का?

54. Is it your bag? (इज इट युवर बॅग?) – ही तुझी पिशवी आहे का?

55. Did you make tea? (डिड यू मेक टी?) – तू चहा बनवलास का?

56. Are they in class? (आर दे इन क्लास?) – ते वर्गात आहेत का?

57. Can we sit here? (कॅन वी सिट हिअर?) – आपण इथे बसू का?

58. Do you like dogs? (डू यू लाइक डॉग्ज?) – तुला कुत्रे आवडतात का?

59. Is he your brother? (इज ही युवर ब्रदर?) – तो तुझा भाऊ आहे का?

60. Did she read this? (डिड शी रीड दिस?) – तिने हे वाचलं का?

61. Are you free now? (आर यू फ्री नाऊ?) – तू आता मोकळा आहेस का?

62. Can you write fast? (कॅन यू राइट फास्ट?) – तू पटकन लिहू शकतोस का?

63. Do you go there? (डू यू गो देअर?) – तू तिकडे जातोस का?

64. Is this your house? (इज दिस युवर हाऊस?) – हे तुझे घर आहे का?

65. Did he study well? (डिड ही स्टडी वेल?) – त्याने नीट अभ्यास केला का?

66. Are we friends now? (आर वी फ्रेंड्स नाऊ?) – आपण आता मित्र आहोत का?

67. Can I join you? (कॅन आय जॉइन यू?) – मी तुला सामील होऊ का?

68. Do you need help? (डू यू नीड हेल्प?) – तुला मदत हवी आहे का?

69. Is she at home? (इज शी ॲट होम?) – ती घरी आहे का?

70. Did you go there? (डिड यू गो देअर?) – तू तिकडे गेला का?

71. Are you a student? (आर यू अ स्टुडंट?) – तू विद्यार्थी आहेस का?

72. Can you see this? (कॅन यू सी दिस?) – तुला हे दिसतं का?

73. Do you play games? (डू यू प्ले गेम्स?) – तू खेळ खेळतोस का?

74. Is it your car? (इज इट युवर कार?) – ही तुझी गाडी आहे का?

75. Did they help you? (डिड दे हेल्प यू?) – त्यांनी तुला मदत केली का?

76. Are we at school? (आर वी ॲट स्कूल?) – आपण शाळेत आहोत का?

77. Can he drive a car? (कॅन ही ड्राइव अ कार?) – त्याला गाडी चालवता येते का?

78. Do you drink milk? (डू यू ड्रिंक मिल्क?) – तू दूध पितोस का?

79. Is she your sister? (इज शी युवर सिस्टर?) – ती तुझी बहीण आहे का?

80. Did he call you? (डिड ही कॉल यू?) – त्याने तुला फोन केला का?

81. Are you happy now? (आर यू हॅपी नाऊ?) – तू आता खुश आहेस का?

82. Can you jump high? (कॅन यू जंप हाई?) – तू उंच उडी मारू शकतोस का?

83. Do you like cats? (डू यू लाइक कॅट्स?) – तुला मांजरी आवडतात का?

84. Is this your toy? (इज दिस युवर टॉय?) – हे तुझं खेळणं आहे का?

85. Did she cook food? (डिड शी कुक फूड?) – तिने जेवण बनवले का?

86. Are they in park? (आर दे इन पार्क?) – ते बागेत आहेत का?

87. Can you play guitar? (कॅन यू प्ले गिटार?) – तुला गिटार वाजवता येतं का?

88. Do you ride cycle? (डू यू राईड सायकल?) – तू सायकल चालवतोस का?

89. Is he at work? (इज ही ॲट वर्क?) – तो कामावर आहे का?

90. Did you write this? (डिड यू राइट दिस?) – तू हे लिहिलं का?

91. Are we going home? (आर वी गोइंग होम?) – आपण घरी जात आहोत का?

92. Can I open this? (कॅन आय ओपन दिस?) – मी हे उघडू का?

93. Do you eat fruits? (डू यू ईट फ्रूट्स?) – तू फळे खातोस का?

94. Is your bag heavy? (इज युवर बॅग हेवी?) – तुझी पिशवी जड आहे का?

95. Did he read book? (डिड ही रीड बुक?) – त्याने पुस्तक वाचलं का?

96. Are you in bus? (आर यू इन बस?) – तू बसमध्ये आहेस का?

97. Can you dance well? (कॅन यू डान्स वेल?) – तुला छान नाचता येतं का?

98. Do you write poems? (डू यू राइट पोएम्स?) – तू कविता लिहितोस का?

99. Is it your pencil? (इज इट युवर पेन्सिल?) – ही तुझी पेन्सिल आहे का?

100. Did she help you? (डिड शी हेल्प यू?) – तिने तुला मदत केली का?

चाचणी

 

1)  https://share.gemini.google/0P6rRusPqsVw

2)

स्वामी विवेकानंद

 युवा दिन स्वामी विवेकानंद

*🇮🇳 स्वातंत्र्याचा अमृत महोत्सव 🇮🇳*

➿➿➿➿➿➿➿➿➿

       🇮🇳 *गाथा बलिदानाची* 🇮🇳

                 ▬ ❚❂❚❂❚ ▬

     संकलन ~ सुनिल हटवार ब्रम्हपुरी,

               चंद्रपूर, 9403183828                       ➿➿➿➿➿➿➿➿➿                                                                                    🛕🚩🚩🚩👳‍♀️🚩🚩🚩🛕

               *स्वामी विवेकानंद*

                (नरेंद्रनाथ दत्त)

             (भारतीय हिंदू गुरु)

    *जन्म : १२ जानेवारी १८६३*

(कोलकाता, बंगाल प्रेसिडेन्सी, तत्कालीन ब्रिटीश भारत)

    *मृत्यू : ४ जुलै १९०२*

(बेलूर मठ, बंगाल प्रेसिडेन्सी, तत्कालीन ब्रिटीश भारत)

राष्ट्रीयत्व : भारतीय

नागरिकत्व : ब्रिटीश भारत

शिक्षण : कला शाखेत पदवीधर

प्रशिक्षणसंस्था : कलकत्ता विद्यापीठ

धर्म  हिंदू

वडील : विश्वनाथ दत्त

आई : भुवनेश्वरीदेवी दत्त

                     स्वामी विवेकानंद हे मूळचे बंगालचे रहिवासी असलेले भारतीय हिंदू विचारवंत होते. तरुणपणी ते रामकृष्ण परमहंस यांचे शिष्य झाले आणि रामकृष्णांचा संदेश जनमानसांत पोहचवण्यासाठी त्यांनी रामकृष्ण मिशन सुरू केले. जगामध्ये रामकृष्ण मिशनच्या अनेक शाखा आहेत. भारत सरकारतर्फे विवेकानंदांचा जन्मदिवस हा युवक दिन म्हणून साजरा केला जातो.                                                                       💁🏻‍♂️ *बालपण*                                                                     उत्तर कोलकत्ता सिमलापल्ली येथे १२ जानेवारी १८६३, सोमवारी सकाळी ६:३2 वा. (पौष कृष्ण सप्तमी, संक्रांतीच्या दिवशी) विवेकानंदांचा जन्म झाला. त्यांचे नाव नरेंद्र ठेवण्यात आले. वडील विश्वनाथ दत्त हे कोलकाता उच्च न्यायालयात (वकील) अ‍ॅटर्नी होते. ते सामाजिक आणि धार्मिक बाबीत पुरोगामी विचाराचे आणि दयाळू स्वभावाचे होते. आई भुवनेश्वरी देवी या धार्मिक वृत्तीच्या होत्या. नरेंद्रनाथाच्या विचारसरणीला आकार देण्यात त्यांच्या पालकांचा अनमोल वाटा होता. नरेंद्रनाथाला दर्शनशास्त्रे, इतिहास, समाजशास्त्रे, कला, साहित्य इत्यादी अनेक विषयांत रुची आणि गती होती. वेद, उपनिषदे, रामायण, महाभारत, भगवतगीता आदि धार्मिक साहित्यात त्याने विशेष आवड दाखवली. त्याला शास्त्रीय संगीताची देखील जाण होती आणि त्याने बेनी गुप्ता आणि अहमद खान या उस्तादांकडून गायन आणि वादनाचे रीतसर शिक्षणही घेतले. किशोरावस्थेपासूनच तो व्यायाम, खेळ आदी उपक्रमांमध्ये सक्रिय सहभाग घेई. जुनाट अंधश्रद्धा आणि जात्याधारित भेदभाव यांच्या वैधतेसंबंधी त्याने लहान वयातच प्रश्न उपस्थित केले होते आणि सारासार विचार आणि व्यवहारी दृष्टिकोन यांचा आधार नसलेली कुठलीही गोष्ट स्वीकारण्यास नकार दिला होता. विवेकानंद हे मित्र परिवारात प्रिय होते, त्यांचे मित्र त्यांना बिले या नावाने हाक मारत तर त्यांचे गुरू नोरेन या शब्दाने. त्यांना वाचन, व्यायाम, कुस्ती, मुष्टियुद्ध, पोहणे, होडी वल्हवणे, घोडेस्वारी, लाठियुद्ध, गायन आणि वादन इत्यादी छंद होते.

📖 *शिक्षण संपादन*

नरेंद्रनाथांनी आपल्या घरीच शिक्षणाची सुरुवात केली. नंतर त्यांनी १८७१ साली ईश्वरचंद्र विद्यासागर यांच्या मेट्रोपॉलिटन इन्स्टिट्यूशनमध्ये प्रवेश घेतला आणि ते १८७९ मध्ये प्रेसिडेन्सी कॉलेजची प्रवेश परीक्षा उत्तीर्ण झाले. काही दिवस या संस्थेत राहिल्यानंतर पुढे त्यांनी जनरल असेम्ब्लीज इन्स्टिट्यूशनमध्ये प्रवेश घेतला. येथे त्यांनी तर्कशास्त्र, पाश्चात्त्य तत्त्वज्ञान, आणि युरोपचा इतिहास यांचा अभ्यास केला. १८८१ साली ते फाइन आर्टची आणि १८८४ मध्ये बी.ए. ची परीक्षा उत्तीर्ण झाले.

नरेंद्रनाथांनी डेविड ह्युम, इम्यानुल कँट, गोत्तिलेब फित्शे, बारूच स्पिनोझा, जॉर्ज हेगेल, आर्थर शोपेनहायर, ऑगस्ट कोम्ट, हर्बट स्पेंसर,जॉन स्टुअर्ट मिल आणि चार्ल्स डार्विन इत्यादी विचारवंतांच्या लेखनाचा अभ्यास केला होता. हर्बर्ट स्पेन्सरच्या उत्क्रांतिवादाने ते प्रभावित झाले होते. गुरुदास चटोपाध्याय या बंगाली प्रकाशकासाठी त्यांनी स्पेन्सरच्या ‘एज्युकेशन’ या पुस्तकाचा अनुवादही केला होता. काही काळ त्यांनी स्पेन्सर यांच्याशी संपर्कही स्थापन केला होता. पाश्चात्त्य तत्त्वज्ञानाच्या अभ्यासासोबत त्यांनी प्राचीन संस्कृत आणि बंगाली ग्रंथांचाही गाढ अभ्यास केला होता. त्यांच्या प्राध्यापकांच्या मते नरेंद्र एक प्रतिभावान विद्यार्थी होते. १८८१-८४ मध्ये ते जेथे शिकले त्या स्कॉटिश चर्च कॉलेजचे प्राचार्य डॉ. विल्यम हेस्टी यांनी म्हटले आहे की, "नरेंद्र खरोखरच बुद्धिमान आहे. मी खूप फिरलो, जग पाहिले परंतु त्याच्यासारखी प्रतिभा आणि बुद्धिसामर्थ्य असलेला मुलगा अगदी जर्मन विद्यापीठातल्या तत्त्वज्ञानाच्या विद्यार्थ्यांमध्येही मला बघायला मिळाला नाही." त्यांना ‘श्रुतिधारा’ (विलक्षण स्मरणशक्ती असलेला) म्हटले जात असे. “एवढ्या तरुण मुलाने एवढे वाचले असेल असे मला वाटले नव्हते.” असे महेंद्रलाल सरकारांनी त्यांच्याशी चर्चा केल्यावर म्हटले होते.

🤝 *गुरु रामकृष्ण यांची भेट*

कोलकात्यात शिमला नामक मोह्ल्यात् सुरेंद्रनाथ मित्र यांनी रामकृष्ण परमहंस यांना आपल्या घरी एका समारंभासाठी बोलविले होते. त्यावेळी कुणी चांगला गायक न मिळू शकल्याने त्यांना आपल्या शेजारी राहणा-या नरेन्द्रला बोलावून आणले. इ.स. १८८१ च्या नोव्हेंबर महिन्यात श्री रामकृष्ण पहिल्यांदाच नरेंद्रला भेटले आणि त्याचे गायन ऐकून संतुष्ट झाले. त्यांनी त्याला दक्षिणेश्वर येथे येण्याचे आमंत्रण दिले. सूक्ष्म योगदृष्टीच्या साहाय्याने श्रीरामकृष्ण नरेंद्रनाथांचा महिमामय अति उज्ज्वल भावी काल पाहू शकले होते म्हणूनच ते नरेंद्राकडे आकृष्ट झाले, असे दिसते.

⚜️ *नरेंद्राची साधना*

              अनन्यचित्त होऊन गुरूने सांगितलेल्या मार्गाने साधना करीत नरेंद्र उन्नती साधत होता. रामकृष्णांच्या पवित्र सहवासात नरेंद्रात आमूलाग्र बदल झाले. त्यांच्यासह असलेल्या अन्य तरुण साधकांनी रामकृष्णांच्या आदर्शांना स्वीकारून काशीपूरच्या उद्यानात तपश्चर्या केली. रामकृष्णांच्या सेवेत हे सर्व तरूण सतत राहिल्याने त्या सर्वांच्यात अपूर्व आध्यात्मिक प्रेमसंबंध जोपासले गेले. येथे या ठिकाणीच भावी 'रामकृष्ण संघाची' पायाभरणी झाली.

🤝 *गुरुभेट व संन्यासदीक्षा*

याच ठिकाणी एका शुभ दिवशी रामकृष्ण यांनी आपल्या यास सर्व शिष्यांना भगवी वस्त्रे देऊन संन्यासदीक्षा दिली. संन्यासग्रहणानंतर गतकालीन युगप्रवर्तक संन्यासी मंडळींचे जीवन आणि उपदेश यांचे अनुशीलन करणे हेच नरेंद्राचे लक्ष्य बनले. नरेंद्राच्या घरी लहानाचे मोठे झालेले त्यांचे नातेवाईक डॉ. रामचंद्र दत्त हे रामकृष्णांचे भक्‍त होते. धर्मभावनेने प्रेरित होऊन नरेंद्राच्या मनात लहानपणीच तीव्र वैराग्य उत्पन्न झालेले पाहून डॉ. दत्त एकदा त्यांना म्हणाले, "भाई, धर्मलाभ हेच जर तुझ्या जीवनाचे उद्दिष्ट असेल, तर तू ब्राह्मोसमाज वगैरेंच्या भानगडीत पडू नकोस. तू दक्षिणेश्‍वरीला श्रीरामकृष्णांकडे जा." एके दिवशी त्यांचे शेजारी सुरेंद्रनाथ यांच्याकडेच रामकृष्ण परमहंसांचे त्यांना दर्शन झाले. सुरुवातीचे काही दिवस रामकृष्ण नरेंद्रनाथांना आपल्यापासून क्षणभरही दूर ठेवू इच्छित नसत. त्यांना जवळ बसवून अनेक उपदेश करत. ते दोघेच असतांना त्यांची आपापसांत खूप चर्चा होत असे. रामकृष्ण त्यांच्या अपूर्ण राहिलेल्या कार्याचा भार नरेंद्रनाथांवर सोपवणार होते. एके दिवशी रामकृष्णांनी एका कागदाच्या कपट्यावर लिहिले, `नरेंद्र लोकशिक्षणाचे कार्य करील.’ काहीसे आढेवेढे घेत नरेंद्रनाथ त्यांना म्हणाले, "हे सारे माझ्याने होणार नाही." रामकृष्ण त्यांना लगेच दृढपणे म्हणाले, होणार नाही? अरे तुझी हाडं हे काम करतील.” पुढे रामकृष्णांनी नरेंद्रनाथांना संन्यासदीक्षा देऊन त्यांचे नामकरण `स्वामी विवेकानंद’ असे केले.

🚩 *धर्मप्रसाराच्या कार्याला सुरुवात*

रामकृष्ण मठाची स्थापना श्री रामकृष्णांच्या महासमाधीनंतर स्वामी विवेकानंदांनी आपले एक गुरुबंधू तारकनाथ यांच्या मदतीने कोलकात्याजवळील वराहनगर या भागात एक पडक्या इमारतीत मठाची स्थापना केली. तत्पूर्वी त्या जागेत भुतांचा वावर आहे, असा लोकप्रवाद होता. विवेकानंदांनी रामकृष्णांनी वापरलेल्या वस्तू आणि त्यांच्या भस्मास्थींचा कलश त्या ठिकाणी नेऊन ठेवला आणि त्यांचे भक्‍त तेथे राहू लागले.

🛡️ *‘विवेकानंद’ नामकरण*

राजा अजितसिंग खेत्री यांनी १० मे १८९३ रोजी स्वामीजींना 'विवेकानंद' असे नाव दिले.

🛕 *कन्याकुमारी*

रामकृष्ण यांच्या समाधीनंतर स्वामी विवेकानंद भारत भ्रमण करण्यास बाहेर पडले. अखेरीस ते कन्याकुमारी या भारताच्या दक्षिण टोकाला जाऊन पोहोचले. तेव्हा त्यांनी समुद्रात उडी मारली आणि शिलाखंडावर जाऊन ध्यानात बसले. त्यावेळी भारतातील दैन्य पाहून त्यांचे कासावीस झालेले मन अधिकच हळवे झाले. भारताच्या कल्याणासाठी, येथील जनतेच्या उद्धारासाठी आयुष्य समर्पित करणे आणि त्यासाठी या मातृभूमीचा सेवक बनून झटणे असा दृढ संकल्प स्वामीजींनी केला. अद्वैत वेदान्त विचार जगभरात पोचविणे आणि माणसातील सुप्त मनुष्यत्व जागे करणे यासाठी त्यांनी भारताच्या सीमा ओलांडून पाश्चिमात्य जगात जाण्याचेही ठरविले.

🏮 *शिकागोतील सर्वधर्मपरिषद*

             सप्टेंबर ११, १८९३ रोजी अमेरिकेतील शिकागो शहरातील शिकागो - आर्ट इन्स्टिट्यूट येथे सर्वधर्मीय परिषद भरली होती. त्या सभेला विवेकानंद गेले. तेथे त्यांनी "अमेरिकेतील माझ्या बंधू आणि भगिनींनो" अशी भाषणास सुरुवात केली आणि सभेसाठी जमलेल्या सुमारे सात हजार लोकांनी टाळ्यांचा कडकडाट केला, जो दोन मिनिटे अखंड चालू होता. "जिने जगाला सहिष्णुता आणि वैश्विकतेचा स्वीकार करण्याची शिकवण दिली आहे, अशा सर्वात प्राचीन असणाऱ्या संन्याशांच्या वैदिक परंपरेच्या वतीने, मी जगातील नवनिर्मित राष्ट्रांचे स्वागत करतो" या शब्दात त्यांनी आपले व्याख्यान पुढे चालू केले. ह्या परिषदेत विवेकानंदांनी सनातन धर्माचे प्रतिनिधित्व करताना, वेदान्तावर व भारतीय संस्कृतीवर व्याख्यान दिले. जगातील सर्व धर्मांचे सारतत्त्व एकच आहे असे प्रतिपादन त्यांनी केले. त्यांनी फारच सुंदर वक्तृत्व करून अमेरिकन नागरिकांची मने जिंकली. आपल्या अल्पशा व्याख्यानात जणू त्यांनी विश्वधर्म परिषदेचे प्राणतत्त्वच विशद केले. काही दिवसांतच आपल्या विचारांनी त्यांनी अमेरिकेतील वृत्तपत्रांचे लक्ष वेधून घेतले. या वृत्तपत्रांनी स्वामींचे वर्णन 'भारतातून आलेला एक वादळी व्यक्तिमत्त्वाचा संन्यासी' असे केले. 'न्यूयॉर्क क्रिटिक'ने त्यांच्याबद्दल लिहिले आहे की "ते दैवी वक्तृत्वाचे धनी तर आहेतच परंतु त्यांचे धीरगंभीर उद्‌गार देखील त्यांच्या काषाय वस्त्रात शोभून दिसणाऱ्या तेजस्वी मुखमंडलाहून काही कमी आकर्षक नाहीत." वेदान्त आणि योग या विषयावर त्यांनी अमेरिका, इंग्लंड आणि इतर काही युरोपीय देशांमध्ये जाहीर तसेच खाजगी व्याख्याने दिली. अमेरिका आणि इंग्लंड देशांमध्ये त्यांनी वेदान्त सोसायटी स्थापली.

🏯 *समाधी*

शुक्रवार, जुलै ४, १९०२ ह्या दिवशी त्यांनी कोलकात्याजवळील बेलूर मठात समाधी घेतली. समाधी घेण्याच्या दिवशी त्यांनी पहाटे बेलूर मठात परिव्राजकांना शुक्ल यजुर्वेदाचा पाठ शिकवला. आणि स्वामी प्रेमानंद या गुरुबंधूंसमवेत काही काळ फिरत असता त्यांना रामकृष्ण मठाच्या भविष्यासंबंधात काही सूचना केल्या. ध्यान करत असतांना रात्री नऊ वाजून दहा मिनिटांनी त्यांनी समाधी घेतली आणि चाळीस वर्षापर्यंत जगणार नाही ही स्वतःची भविष्यवाणी खरी केली. कन्याकुमारी येथे समुद्रात काही अंतरावर त्यांचे विवेकानंद स्मारक विवेकानंद केंद्र या संस्थेच्या पुढाकाराने उभे राहिले आहे आहे.

💎 *तत्त्वविचार आणि शिकवण*

 स्वामी हे हिंदू तत्त्वज्ञानाच्या 'वेदान्त' शाखेचे पुरस्कर्ते होते. आद्य शंकराचार्य यांच्या विचारांना पुढे नेत त्यांनी हे तत्त्वज्ञान प्रतिपादित केले.

त्यांच्या मते सर्व प्राणिमात्र शिवाचे अंश आहेत, त्यामुळेच 'शिवभावे जीवसेवा' हे रामकृष्ण यांचे वचन त्यांनी शिरोधार्य मानले.

प्रत्येक जीव हा मूळ रूपातच ईश्वरी/दैवी आहे.

अंतर्गत आणि बाह्य स्वभावावर नियंत्रण मिळवून त्याच्यातील दैवी अंशास जागृत करणे हे आपले ध्येय आहे.

कर्म किंवा पूजा किंवा मानसिक नियंत्रण किंवा तत्त्वज्ञान यापैकी एक किंवा अनेक मार्गांचा उपयोग करून मुक्ति मिळवली पाहिजे.

उठा, जागे व्हा, आणि आपले ध्येय प्राप्त होईपर्यंत थांबू नका.

'दरिद्री नारायण' हा शब्द विवेकानंदानी जगाला दिला.

त्यांचे बंगालीतील সখার প্রতি (लिप्यंतरण: 'सखार प्रति') (या मथळ्याचा अर्थ : मराठी -"मित्रास"; ,इंग्लिश - "To a Friend") नावाच्या कवितेतील एक अंश:

देवनागरी लिप्यंतरण:

बहुरुपे सम्मुखे तोमार छाडि

कोथाय खूंजिछो ईश्वर

जीवे प्रेम करे जेई जन

सेई जन सेविछे ईश्वर

अर्थ: ईश्वर अनेक रूपाने तुझ्या समोर उभा आहे. ते सोडून तू कुठे ईश्वराला शोधतोस? जे कोणी प्राणिमात्रांवर प्रेम करतात, तेच ईश्वराची (खरी) सेवा करतात. 

♻️ *आत्मसाक्षात्काराचे ध्येय व ते गाठण्याच्या पद्धती*

ज्याप्रमाणे प्रत्येक शास्राच्या स्वतःच्या पद्धती असतात त्याप्रमाणे धर्माच्याही विशिष्ट पद्धती असतात. धर्माचे ध्येय गाठण्याच्या पद्धतींना आम्ही 'योग' म्हणतो, आणि आम्ही जे योग शिकवतो ते वेगवेगळ्या स्वभावांना व मनोधर्मांना जुळणारे असतात, यांचे वर्गीकरण असे—

१.कर्मयोग— या पद्धतीनुसार कर्म व कर्तव्य यांच्या द्वारे मनुष्य र दिव्य स्वरूपाचा साक्षात्कार करून घेतो.

२.भक्तियोग— यानुसार सगुण ईश्वरावर प्रेम करून व त्याची भक्ती करून मनुष्य आपल्या दिव्य स्वरूपाचा साक्षात्कार करून घेतो.

३.राजयोग— यानुसार मनःसंयमाच्या द्वारे मनुष्य आपल्या दिव्य जीवनाचा साक्षात्कार करून घेतो.

४.ज्ञानयोग—ज्ञानाच्या द्वारे मनुष्य साक्षात्कार करून घेतो.

त्या एकमेव केंद्रस्थानाकडे म्हणजे ईश्वराकडे जाण्याचे हे भिन्न भिन्न मार्ग होत.( ग्रंथावली खं.८,पृ.३८६)

🎯 *कर्मयोग*

अखिल मानवजातीचे चरम वा अंतिम लक्ष्य ज्ञान हे होय. संसारामध्ये आम्हाला भोगाव्या लागणाऱ्या एकूणेक दु:ख-क्लेशांचे कारण हेच की आम्ही मोहग्रस्त होऊन सुखालाच आपल्या जीवनाचे अंतिम लक्ष्य ठरवून त्यासाठी सारखी धडपड करीत असतो. माणसाला आयुष्यात जेवढ्या म्हणून शक्तींना हाताळावे लागते, त्यापैकी मानवी चारित्र्य घडविणारी कर्म शक्ती हीच सर्वांपेक्षा अधिक प्रबल होय. आपल्याला कर्म हे करावेच लागेल पण त्याचबरोबर त्या कर्माच्या पाठीशी लपलेला कोणता हेतू आपल्याला कार्यास प्रवृत्त करीत आहे हेही आपण हुडकून काढले पाहिजे, आणि मग सुरुवातीला आपले बहुतेक सारेच्या सारे हेतू स्वार्थाने लडबडलेले असल्याचे आपल्याला आढळून येईल. परंतु चिकाटी धरल्यास ती स्वार्थमलिनता कमी होत जाऊन अखेरीस समय येईल ज्यावेळी आपण अधून मधून नि:स्वार्थ कर्म करण्यास समर्थ होऊ. ज्या मंगल क्षणी आपण संपूर्ण नि:स्वार्थ होऊ, त्याच क्षणी आपली समस्त शक्ती एके जागी केंद्रीभूत होईल आणि आपल्यातील अंतरस्थ ज्ञान प्रकाशित होईल.

🎯 *ब्रह्म संंकल्पना*

अद्वैत तत्त्वज्ञानानुसार ह्या विश्वात एकच गोष्ट सत्य आहे. आणि तिलाच तत्त्वज्ञानात ‘ब्रह्म’ म्हटले आहे; बाकी सर्वकाही असत्य असून ते मायेच्या शक्तीने ब्रह्मातून व्यक्त व तयार झाले आहे. परत त्या ब्रह्माप्रत जाऊन पोहोचणे हेच आपले लक्ष्य आहे.

🎯 *भक्तियोग*

भक्तियोग म्हणजे खऱ्या, अकृत्रिम भावाने भगवंताचे अनुसंधान. ह्या अनुसंधानाची उत्पती प्रेमातून, प्रेमानेच त्याचा परिपोष आणि त्याची परिसमाप्तीही प्रेमातच. अत्युत्कट भगवत प्रेमाचा क्षणभराचा दिव्योन्मादही आपल्याला कायमचे मुक्त करू शकतो.

🎯 *शिक्षण संदर्भातील विचार*

शिक्षण म्हणजे एखाद्याच्या अंगी अगोदरपासून असलेल्या पूर्णत्वाचा आविष्कार होय. विधार्थी जर शाळेत येत नसेल तर शिक्षकांनी विद्यार्थ्यांकडे गेले पाहिजे.

📚 *प्रकाशित चरित्रे आणि अन्य पुस्तके*

विवेकानंदांचे चरित्र सर्वप्रथम इ.स. १८९८ साली, विवेकानंदांच्या हयातीत प्रकाशित झाले. ते चरित्र मराठीत होते. त्याशिवायची चरित्रे :-

अमृतपुत्र विवेकानंद (बालसाहित्य, दत्ता टोळ)

मानवतेचा महापुजारी (सुनील चिंचोलकर)

राष्टद्रष्टे विवेकानंंद : (वि.वि. पेंंडसे, ज्ञान प्रबोधिनी प्रकाशन)

शोध स्वामी विवेकानंदांचा (दत्तप्रसाद दाभोळकर)

संन्याशाची सावली (विवेकानंदांच्या जीवनावरील कादंबरी, लेखक - चंद्रकांत खोत))

स्वामी विवेकानंद (संदीप जावळे) (२०१५)

स्वामी विवेकानंद आणि २१वे शतक (श्रीपाद कोठे)

स्वामी विवेकानंद : भारतातील गुरु-शिष्य परंपरेची मशाल (सरश्री)

📜 *नृत्यनाटिका/नाटक/चरित्रकथन/पुरस्कार*

पुण्याच्या सुवर्णा कुलकर्णी या स्वामी विवेकानंद यांच्या जीवनावर ’परिव्राजक स्वामी विवेकानंद’ नावाची नृत्यनाटिका सादर करतात. (इ.स. २०१३)

पुण्यातीलच ज्ञानप्रबोधिनीचा युवक विभाग ’परिव्राजक नरेंद्र’ नावाचे दोन अंकी नाटक रंगमंचावर सादर करतो. (इ.स. २०१३)

शंकर अभ्यंकर हे ’स्वामी विवेकानंद’ या नावाचा चरित्र कथाकथनाचा कार्यक्रम करतात. (इ.स. २०१३)

पुण्याची स्व-रूपवर्धिनी नावाची संस्था ’स्वामी विवेकानंद मातृभूमी पुरस्कार’ या नावाचा पुरस्कार देते. पुरस्कारार्थी : निनाद बेडेकर (२०१३)

विवेकानंदांच्या १५०व्या जयंतीनिमित्त सोलापूर येथे ९-१० नोव्हेंबर २०१३ या तारखांना विवेकानंद साहित्य संमेलन भरले होते.

स्वामी विवेकानंद यांच्या जीवनावरचे एक दोन अंकी हिंदी नाटक राधिका क्रिएशन्स ही संस्था सादर करते. संस्थेच्या प्रमुख राधिका देशपांडे, लेखिका शुभांगी भडभडे आणि दिग्दर्शिका सारिका पेंडसे यांनी अनेक राज्यांत फिरून नाटकाचे प्रयोग केले आहेत.१७-७-२०१६ रोजी पुण्यात या नाटकाचा १३९वा प्रयोग झाला. या नाटकात ३४ व्यक्तिरेखा असून एकूण ५० कलावंत काम करतात.

विवेकानंदांच्या जन्म दिवशी महाराष्ट्रातील अनेक संस्था वक्तृत्व स्पर्धा, गीता पठण स्पर्धा, चित्रकला स्पर्धा आदी आयोजित करतात. काही ठिकाणी सामुदायिक सूर्यनमस्कारांचा, योगासनांचा कार्यक्रम असतो. विविध शहरात जुलूस निघतात. काही संस्था स्वच्छता अभियान, छायाचित्र प्रदर्शन किंवा प्रश्नोत्तर स्पर्धा यांतला एखादा कार्यक्रम करतात.

🔮 *भारतावर व जगावर विवेकानंदांचा प्रभाव*

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर नेहरूंचे पीए एम.ओ. मथाई यांना म्हणाले होते की, "अलिकडच्या शतकात भारताने निर्माण केलेला सर्वात मोठा माणूस म्हणजे विवेकानंद आहेत, गांधी नव्हे."

सुभाषचंद्र बोस म्हणाले होते, "जोपर्यंत बंगालचा संबंध आहे, आम्ही विवेकानंदांना आधुनिक राष्ट्रीय चळवळीचे 'आध्यात्मिक पिता' म्हणू शकतो."

स्वामी विवेकानंदांच्या कार्याचा प्रभाव तत्कालीन समाजावर व स्वामीजींच्या अनुयायांवर दोन वेगवेगळ्या प्रकारे पडला. काही विषय, व्यक्ती आणि प्रसंग यांवर त्यांनी कडाडून तोफ डागली. तर काही बाबतीत वाऱ्याच्या मंद झुळकीने फुलाची पाकळी ज्या हळुवारपणे उमलते तसा त्यांचा प्रभाव होता.

मानवी जीवनावर स्वामीजींच्या एकूण झालेल्या प्रभावाची खालीलप्रमाणे वर्गवारी करता येईल -

त्यांनी वेदान्ताकडे पाहण्याची नवी दृष्टी दिली .

निस्वार्थी मानवसेवा हाच खरा धर्म होय, असे त्यांनी आग्रहपूर्वक प्रतिपादन केले .

भारतातील राष्ट्रीय चळवळी, आध्यात्मिक चळवळी व इतर सामाजिक सेवाकार्ये या सगळ्यांच्या मागे प्रत्यक्ष - अप्रत्यक्षरीत्या स्वामीजींची प्रेरणा होती व आहे.

पाश्चिमात्य जगात त्यांनी भारताचे आध्यात्मिक व सांस्कृतिक क्षेत्रातील दूत म्हणून भूमिका बजावली.

          🇮🇳 *जयहिंद* 🇮🇳

🙏🌹 *विनम्र अभिवादन* 🌹🙏

          ♾♾♾ *465* ♾♾♾

नवोदय परीक्षा 2025-26

 नवोदय परीक्षा 2025-26

अधिक माहिती साठी  लिंक ओपन करावी 

https://drive.google.com/file/d/1iDHD_Z0QhpvUwPaMXTJ7blqU1tOlcGey/view?usp=drivesdk

लिंक ओपन होत नसेल तर कॉपी करून ब्राऊजर ला पेस्ट करावी

अध्यापन पद्धत

 अध्यापन पद्धत (Teaching method)

*अध्यापनाची खरी पद्धत...*

(प्रत्येक शिक्षकाने अवश्य वाचावे)

मी महाविद्यालयात शिकवित असताना एकदा आम्ही शिक्षकांचे असेच एक प्रशिक्षण आयोजित केले होते. त्यात एक निवृत्त शिक्षक पण आले होते.

आम्ही दिवसभर व्याकरण कोणत्या पद्धतीने शिकवायचे? स्पेलिंग पाठ करावेत की नाही? कविता कशी शिकवायची? अध्यापन करताना शैक्षणिक साहित्य कोणते वापरायचे? 

याचा काथ्याकूट करीत होतो. 

संध्याकाळी ५ वाजले. सर्वांना जाण्याची घाई होती. 

आम्ही उठू लागताच ते निवृत्त शिक्षक बोलायला उठले आणि म्हणाले, *"मी फक्त ३ मिनीटे बोलणार आहे."_* 

वैतागाने आम्ही सारे खाली बसलो. ते शिक्षक म्हणाले, "दिवसभर तुमची सर्व चर्चा मी ऐकली. मी एक छोटे उदाहरण सांगतो. ते जर तुम्ही नीट समजून घेतले तर तुम्ही चांगले शिक्षक व्हाल."

'आता आणखी काय उपदेश ऐकायचा' अशा भावनेने आम्ही ऐकू लागलो...

ते म्हणाले की,

"एका डोंगराच्या पोटाला एक झोपडी आहे. तिथे एक आदिवासी नवरा बायको राहतात. त्यांना एक ६ महिन्याचं मूल आहे. आजूबाजूला एक ही घर नाही. एकदा संध्याकाळी नवर्‍याला अचानक गावाला जावे लागले. पत्नी आणि मूल एकटेच आहेत. रात्री दोघे झोपले आणि अचानक मध्यरात्री ते मूल किंचाळून रडायला लागले.

ती आई काय करेल? सांगा ना काय करेल?" ते आम्हाला विचारू लागले.

आम्ही सारे शांत झालो. कुणीच काही बोलेना. 

ते शिक्षक पुन्हा आम्हाला विचारू लागले,  

"ती आई बालमानसशास्त्राची पुस्तके उघडून पाहील का? की मुलांना कसे हाताळावे याच्या वेबसाईट उघडून पाहील?" "सांगा ना... काय करेल यातलं?"

आम्हाला आता मुद्दा कळला होता. 

ते किंचित हसले आणि पुढे म्हणाले, 

"ती यातले काहीच करणार नाही. ती तिला जे सुचेल ते करील. ती त्याला कडेवर घेईल. छातीशी कवटाळेल...  त्याच्यापुढे ताटली आणि चमचा वाजवेल, त्याच्यापुढे नाचून दाखवील, गाणी म्हणेल, त्याला दूध पाजील, त्याला झोपडीबाहेर आणून चंद्र दाखविल. हे सारं सारं ती तिथपर्यंत करील की जोपर्यंत ते मूल शांत होत नाही."

ते पुढे म्हणाले की, 

"हे सारे ती का करील?"

"हे तिला सारे का सुचेल?"

*"कारण ते तिचे मूल आहे !"*

त्या शिक्षकांनी क्षणभर सगळीकडे बघितले बोलताना क्षणभर थांबले आणि म्हणाले, 

"त्या बाईसारखे तुमच्यासमोर बसलेले मूल तुम्हाला तुमचे वाटते आहे का? तितके प्रेम तुम्हाला जर त्याच्याबद्दल वाटणार असेल तर माझ्या मित्रांनो, तुम्ही जे काही वर्गात कराल, तेच उपक्रम असतील, तीच अध्यापनाची पद्धती असेल. तुम्ही हातात जे काही घ्याल तेच शैक्षणिक साहित्य असेल आणि तुम्ही जो विचार कराल तेच शैक्षणिक तत्वज्ञान असेल."

_"यापलीकडे शिक्षण नावाचे काहीही नसते...!"_

आणि ते शिक्षक शांतपणे खाली  बसले. आम्ही थक्क झालो...!

सुन्न झालो...!🌳🌹🙏